გრანდ კანიონის ეროვნული პარკის ვიზიტორებისთვის, რომლებიც ხანგრძლივი ლაშქრობისას წყურვილისგან თავის დასაცავად წყალს მარაგიდან ავსებენ, Roaring Springs სიცოცხლის წყაროა. ეს წყარო, რომელიც ჩრდილოეთ კიდეზე მდებარეობს, პარკის ერთადერთი წყალმომარაგების სისტემაა, თუმცა მისი წარმოშობა და მიწისქვეშა გზები აქამდე ბუნდოვანი იყო.

ჩრდილოეთ არიზონას უნივერსიტეტის მკვლევრებმა, ჩაატარეს მასშტაბური კვლევა, რათა გაერკვიათ, როგორ ფუნქციონირებს ეს რთული სისტემა. პროექტის ფარგლებში, მეცნიერებმა და მოხალისეებმა 45 დღის განმავლობაში 10 კილომეტრზე მეტი მიწისქვეშა გვირაბი შეისწავლეს და მაღალი გარჩევადობის 3D მოდელები შექმნეს.

კვლევის ავტორები აღნიშნავენ, რომ გრანდ კანიონის გამოქვაბულები „შვეიცარიულ ყველს“ ჰგავს — ისინი სავსეა ხვრელებითა და არხებით. წყალი ზედაპირიდან, კერძოდ, კაიბაბის პლატოდან თოვლის დნობის შედეგად ხვდება მიწისქვეშეთში და კირქვის ფენებში საკმაოდ სწრაფად მოძრაობს.

რატომ არის ეს კვლევა კრიტიკული?

მიწისქვეშა არხების რუკების შედგენა მხოლოდ მეცნიერული ცნობისმოყვარეობა არ არის. წყლის სწრაფი მოძრაობა ნიშნავს, რომ დაბინძურება, მაგალითად, ხანძრის შედეგად დარჩენილი ნარჩენები ან ბაქტერიები, შესაძლოა სწრაფად გავრცელდეს და საფრთხე შეუქმნას წყალმომარაგებას.

მკვლევრები აპირებენ 2026 წელს დაიწყონ პროექტის ახალი ეტაპი, სადაც სატელიტური მონაცემებისა და ლიდარის (Lidar) ტექნოლოგიის გამოყენებით თოვლის დნობისა და ნიაღვრების მოძრაობას დააკვირდებიან. მიზანია, ზუსტად განისაზღვროს, თუ სად ხდება წყლის ჩადინება მიწისქვეშეთში.

„ეს ჰგავს „შავ ყუთს“ - ჩვენ ვხედავთ რა შედის და რა გამოდის, მაგრამ შიგნით მიმდინარე პროცესების კვანტიფიკაცია რთულია. ახლა, როცა უკვე ვიცით სისტემის სტრუქტურა, შეგვიძლია მონაცემები რეალურ ცვლილებებს დავუკავშიროთ“, — აცხადებს მკვლევარი ბლეის ლასალა.

კვლევის შედეგები მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ გრანდ კანიონისთვის, არამედ გლობალური მასშტაბითაც, რადგან მსოფლიოს მილიარდზე მეტი ადამიანი სწორედ კარსტული სისტემების წყალს მოიხმარს. მეცნიერები იმედოვნებენ, რომ ეს მოდელი დაეხმარება სხვა ქვეყნებსაც წყლის რესურსების მართვაში.