სტოუნჰენჯის ერთ-ერთი ყველაზე იდუმალი ნაწილი, ე.წ. „საკურთხევლის ქვა“ (Altar Stone), რომელიც მონუმენტის ცენტრში მდებარეობს, შოტლანდიიდან, დაახლოებით 700 კილომეტრის დაშორებით არის ჩატანილი. კერტინის უნივერსიტეტის მკვლევართა მიერ ჩატარებულმა ახალმა კვლევამ დაადასტურა, რომ ამ გრანდიოზული ნაგებობისთვის ლოდის ტრანსპორტირება პრეისტორიული ევროპისთვის უპრეცედენტო გამოწვევა იყო.

ექვსტონიანი ქვიშაქვის მონოლითის წარმოშობის შესახებ კითხვები დიდი ხანია არსებობდა. მეცნიერებმა გამორიცხეს ვერსია, თითქოს ქვა მყინვარებმა გადაიტანეს. მინერალური მარცვლების დათარიღებისა და უძველესი მყინვარების კომპიუტერული მოდელირების გამოყენებით დადგინდა, რომ არცერთი ბუნებრივი გზა არ არსებობდა, რომლითაც ლოდი შოტლანდიიდან ინგლისის სამხრეთ ნაწილში ბუნებრივი გზით მოხვდებოდა.

დოქტორ ენტონი კლარკის თქმით, კვლევა ადასტურებს, რომ ქვის გადაადგილება მიზანმიმართული და კარგად დაგეგმილი პროცესი იყო. მყინვარებს შესაძლოა ლოდი ნაწილობრივ გადაეტანათ, თუმცა მისი დანიშნულების ადგილამდე მიტანა ადამიანების ჩარევის გარეშე შეუძლებელი იქნებოდა.

ნეოლითური თემებისთვის ასეთი მასშტაბის ტვირთის გადაზიდვა რთულ რელიეფზე უდიდეს ორგანიზებულობას მოითხოვდა. მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ ქვის ტრანსპორტირება რამდენიმე ეტაპად განხორციელდა, შესაძლოა ხმელეთისა და წყლის გზების კომბინაციით.

ეს აღმოჩენა მეცნიერებს საშუალებას აძლევს, უფრო ღრმად შეისწავლონ მაშინდელი საზოგადოების უნარები. კვლევა, რომელიც ჟურნალ Journal of Quaternary Science-ში გამოქვეყნდა, ხაზს უსვამს, რომ სტოუნჰენჯის მშენებლები ფლობდნენ ლანდშაფტის ღრმა ცოდნას და კოორდინაციის უნიკალურ უნარს.

ამჟამად მეცნიერები მუშაობას აგრძელებენ, რათა ზუსტად განსაზღვრონ შოტლანდიის რომელ რეგიონშია ქვის საბადო და რა კონკრეტული მარშრუტები გამოიყენეს უძველესმა ადამიანებმა მისი სოლსბერის ვაკემდე მისატანად.

კვლევაში ჩართულნი იყვნენ კერტინის, შეფილდისა და ბრისტოლის უნივერსიტეტების, ასევე Wessex Archaeology-ის წარმომადგენლები, რომლებმაც ერთობლივად შეძლეს სტოუნჰენჯის მშენებლობის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი საიდუმლოს ფარდის ახდა.