ნახევარი საუკუნის წინანდელი „ყალბი“ დოკუმენტური ფილმი ისევ პანიკას იწვევს

1977 წლის 20 ივნისს ბრიტანულმა ტელეარხმა ITV-მ აჩვენა გადაცემა, რომელიც მაყურებელს დაარწმუნა, რომ მეცნიერები მთელი მსოფლიოს მასშტაბით უგზო-უკვლოდ ქრებოდნენ. ფილმის მიხედვით, ეს ყველაფერი „ალტერნატივა 3“-ის ნაწილი იყო — საიდუმლო შეთანხმება აშშ-სა და საბჭოთა კავშირს შორის, რომლის მიზანიც კაცობრიობის ელიტის მარსზე გადასახლება იყო.

რეალობაში, „Alternative 3“ მხოლოდ დადგმული დრამა იყო, შექმნილი სცენარისტ დევიდ ემბროუზის მიერ. თუმცა, შოუს ავტორებმა იმდენად დამაჯერებლად გამოიყენეს საგამოძიებო ჟურნალისტიკის ტექნიკები, რომ მაყურებელთა ნაწილმა ის სუფთა სიმართლედ მიიღო. ITV-ს ტელეფონები წითლდებოდა შეშფოთებული მოქალაქეების ზარებით.

დღეს, ნახევარი საუკუნის შემდეგ, ეს ისტორია კვლავ გაცოცხლდა. სოციალურ ქსელებსა და YouTube-ზე ვრცელდება ინფორმაცია „გამქრალი მეცნიერების“ შესახებ, რაც ზოგიერთმა პოლიტიკოსმა ეროვნული უსაფრთხოების საფრთხედაც კი შერაცხა. ტრამპის ადმინისტრაციამ ამ მოვლენების გამოძიებაც კი დაიწყო, რაც, ირონიულად, პირდაპირ უკავშირდება ემბროუზის 50 წლის წინანდელ ფიქციას.

ექსპერტები, მათ შორის მიკ ვესტი, განმარტავენ, რომ „გამქრალი მეცნიერების“ თეორია ფაქტობრივად უსაფუძვლოა. სტატისტიკურად, ამ სფეროში დასაქმებული ასობით ათასი ადამიანიდან გარდაცვალების ან გაუჩინარების შემთხვევები ბუნებრივი პროცესია და არანაირ „შეთქმულებას“ არ მოიცავს. მიუხედავად ამისა, მითი იმდენად ღრმად გაჯდა საზოგადოებრივ ცნობიერებაში, რომ მისი გაქარწყლება თითქმის შეუძლებელია.

დევიდ ემბროუზი დღესაც გაკვირვებულია საკუთარი ნამუშევრის ასეთი სიცოცხლისუნარიანობით. „ეს კლასიკური მაგალითია იმისა, რომ ადამიანების მოტყუება უფრო ადვილია, ვიდრე მათი დარწმუნება იმაში, რომ მოტყუებულნი არიან“, — აცხადებს სცენარისტი. მისი თქმით, 70-იან წლებში მათ მხოლოდ „ხმაურის ატეხვა“ სურდათ, თუმცა შედეგმა მოლოდინს გადააჭარბა.

ისტორია „ალტერნატივა 3“-ის შესახებ ადასტურებს, თუ რამდენად საშიში შეიძლება იყოს კარგად დადგმული ფიქცია, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ის ემთხვევა საზოგადოებაში არსებულ შიშებს. დღევანდელ მსოფლიოში, სადაც დეზინფორმაცია და „დიფფეიკები“ ყოველდღიურობაა, 50 წლის წინანდელი ექსპერიმენტი გაფრთხილებად რჩება.