რიო-დე-ჟანეიროს მუნიციპალიტეტის მიერ პრეზენტირებული ახალი დიდი ენობრივი მოდელი (LLM) — Rio-3.5-Open-397B, რომელიც ქალაქის ტექნოლოგიურ მიღწევად უნდა ქცეულიყო, სკანდალის ეპიცენტრში მოექცა. დამოუკიდებელმა მკვლევრებმა დაამტკიცეს, რომ მოდელი არ არის დამოუკიდებლად შექმნილი და წარმოადგენს არსებული ტექნოლოგიების უკანონო ნაზავს.

მტკიცებულება, რომელიც „ნიღაბს“ ხსნის

Hacker News-ზე გავრცელებული ინფორმაციით, მოდელის იდენტიფიცირება მარტივი აღმოჩნდა. როდესაც მკვლევრებმა მოდელს სპეციალური სისტემური ინსტრუქციები მოაშორეს, რომელიც მას „რიოს მოდელად“ წარადგენდა, სისტემამ საკუთარ თავზე საუბარი დაიწყო. კითხვაზე „ვინ ხარ შენ?“, ხელოვნური ინტელექტი პასუხობდა, რომ ის არის „Nex, Nex-AGI-დან“.

უფრო მეტიც, მოდელი სიტყვა-სიტყვით იმეორებდა Nex-AGI-ის კონფიდენციალურ ისტორიასა და აღწერილობას, რაც შეუძლებელია დამოუკიდებლად გაწვრთნილი სისტემისთვის. ეს ფაქტიურად „ციფრული წყლის ნიშანია“, რომელიც ადასტურებს, რომ რიოს პროექტი სხვისი ინტელექტუალური საკუთრების ბაზაზეა აგებული.

მათემატიკური სიზუსტე: მტკიცებულება წონებში

მკვლევრებმა მოდელის მათემატიკური პარამეტრები (წონები) გააანალიზეს და დაადგინეს, რომ ის არის Nex-ისა და Qwen3.5-397B-ის ფიქსირებული კომბინაცია. მათი თქმით, 0.98–0.99 კოლინეარობა სტატისტიკურად შეუძლებელია დაემთხვეს შემთხვევითობას. ეს არის მათემატიკური მტკიცებულება იმისა, რომ მოდელი სხვა არაფერია, თუ არა ორი მოდელის მექანიკური შერწყმა.

„თქვენ ვერ გაათეთრებთ გონებას ისე, როგორც ფულს, რადგან მათემატიკა ყველაფერს იმახსოვრებს“, — აღნიშნავენ მკვლევრები.

პასუხი ბრალდებებზე

სკანდალის შემდეგ, პროექტის ავტორებმა GitHub-ზე დოკუმენტაცია შეცვალეს და აღიარეს, რომ მოდელი ნამდვილად Nex-N2-Pro-სა და Qwen3.5-ის შერწყმის შედეგია. მათ ბოდიში მოიხადეს „შეცდომით ატვირთული ვერსიის“ გამო და განაცხადეს, რომ ეს იყო გაუგებრობა. თუმცა, საზოგადოების ნაწილი კვლავ სკეპტიკურადაა განწყობილი და აინტერესებთ, რატომ დაიხარჯა საჯარო რესურსი უკვე არსებული მოდელების უბრალო მანიპულაციაზე.

ამ შემთხვევამ კიდევ ერთხელ დაანახა მსოფლიოს, რომ ღია კოდის (Open Weights) ტექნოლოგიების პირობებში ნებისმიერი სახის პლაგიატის გამოაშკარავება დროის საკითხია. რიოს სკანდალი კი გაკვეთილია ყველა იმ ორგანიზაციისთვის, ვინც ცდილობს არსებული ტექნოლოგიური მიღწევები საკუთარ ინოვაციად გაასაღოს.