ბერლინში მდებარე მაქს დელბრიუკის სახელობის მოლეკულური მედიცინის ცენტრის მეცნიერებმა კოვიდ-19-ის საწინააღმდეგო ცხვირის ვაქცინის ახალი მოდელი შეიმუშავეს. კვლევის ავტორების თქმით, პრეპარატი ვირუსს ბლოკავს იმ ადგილას, სადაც ის ორგანიზმში პირველად იჭრება — ცხვირისა და ყელის ლორწოვან გარსში.

როგორ მუშაობს ახალი ტექნოლოგია?

ვაქცინა დაფუძნებულია კორონავირუსის ცოცხალ, თუმცა დასუსტებულ ფორმაზე. მეცნიერებმა გამოიყენეს ტექნიკა, სახელწოდებით „კოდონების წყვილის დეოპტიმიზაცია“. ეს მეთოდი ვირუსის გენეტიკურ მასალას ცვლის ისე, რომ უჯრედებმა მისი წაკითხვა გაუჭირდეთ, რაც ვირუსს დაავადების გამოწვევის უნარს ართმევს, თუმცა იმუნურ სისტემას მისი ამოცნობის საშუალებას აძლევს.

მკვლევარი ემანუელ ვილერი ამ პროცესს სახანძრო უსაფრთხოებას ადარებს. მისი თქმით, ტრადიციული ინექციები იმუნურ პასუხს სისხლში აძლიერებს, რაც დროში გაწელილი პროცესია. ცხვირის ვაქცინა კი „მეხანძრეებს“ პირდაპირ კერასთან ათავსებს, რაც რეაგირებას მყისიერს ხდის.

IgA ანტისხეულების როლი

ცხვირის ვაქცინები ორგანიზმს IgA ტიპის ანტისხეულების გამომუშავებაში ეხმარება. ტრადიციული IgG ანტისხეულებისგან განსხვავებით, რომლებსაც ორი „მკლავი“ აქვთ, IgA-ს ოთხი მკლავი გააჩნია. მეცნიერების ვარაუდით, ეს მათ უფრო ეფექტურს ხდის ვირუსის ახალ ვარიანტებთან საბრძოლველად.

შედეგები ექსპერიმენტებში

ჟურნალ Nature Microbiology-ში გამოქვეყნებული კვლევის მიხედვით, ზაზუნებზე ჩატარებულმა ცდებმა აჩვენა, რომ ვაქცინის ორმა დოზამ ვირუსის რეპლიკაცია ზედა სასუნთქ გზებში სრულად შეაჩერა. ეს მიდგომა უფრო ეფექტური აღმოჩნდა, ვიდრე mRNA ან ადენოვირუსული ტიპის ვაქცინები.

აღსანიშნავია, რომ კვლევა 2021 წელს დაიწყო, ამიტომ ვაქცინა ორიგინალი შტამისთვის იყო შექმნილი. თუმცა, ის „ომიკრონის“ წინააღმდეგაც უკეთეს შედეგს აჩვენებდა, ვიდრე არსებული ანალოგები, თუმცა მკვლევრები მის განახლებას მაინც გეგმავენ.

„ეს არის კომპეტენტური და გააზრებული მუშაობა. ახლა საჭიროა შედეგების დადასტურება პრიმატებსა და ადამიანებში,“ — აცხადებს დოქტორი გრეგ პოლანდი მაიოს კლინიკიდან.

შემდეგი ნაბიჯები

ამჟამად გერმანელი მეცნიერები შვეიცარიულ კომპანია RocketVax-თან ერთად კლინიკური ცდების პირველი ფაზის დაწყებაზე მუშაობენ. მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მონაცემებით, მსოფლიოში სულ მცირე ოთხი ცხვირის ვაქცინა უკვე გადის ტესტირების გვიან ეტაპებს. ჩინეთსა და ინდოეთში მსგავსი ვაქცინები უკვე დანერგილია, თუმცა მათი ეფექტურობის შესახებ ოფიციალური მონაცემები ჯერ არ გამოქვეყნებულა.