თურქეთის საარჩევნო ველი ახალ რეალობასთანაა პირისპირ. პროქურთული „ხალხთა დემოკრატიული პარტია“ (HDP), რომელიც ბოლო წლებია ხელისუფლების მხრიდან მუდმივი ზეწოლის ქვეშაა, 14 მაისის არჩევნებში „მეფის შემქმნელის“ (kingmaker) როლს ითავსებს. პარტიის განცხადებით, ისინი საკუთარ საპრეზიდენტო კანდიდატს არ წარადგენენ, რათა ხელი შეუწყონ ავტორიტარული მმართველობის დასრულებას.

ისტორიული პასუხისმგებლობა თუ პოლიტიკური გათვლა?

HDP-ს ხელმძღვანელობამ 23 მარტს ოფიციალურად დაადასტურა, რომ ქვეყნის მომავლის განსაზღვრის პროცესში „ისტორიულ პასუხისმგებლობას“ აიღებს. მიუხედავად იმისა, რომ პარტიას პირდაპირ არ დაუჭერია მხარი ოპოზიციის გაერთიანებული ბლოკის ლიდერ ქემალ კილიჩდაროღლუსთვის, ანალიტიკოსები თანხმდებიან, რომ ეს ნაბიჯი სწორედ მის სასარგებლოდ გადადგმული ნაბიჯია.

ვითარება პარადოქსულია: პრეზიდენტი ერდოღანი წლების განმავლობაში ცდილობდა პარტიის პოლიტიკური ბაზის შესუსტებას. HDP-ის ყოფილი ლიდერი სელაჰათინ დემირთაში უკვე შვიდი წელია ციხეშია, თავად პარტიას კი კონსტიტუციური სასამართლოს მეშვეობით დახურვა ემუქრება „ქურთისტანის მუშათა პარტიასთან“ (PKK) სავარაუდო კავშირის გამო.

ოპოზიციის სტრატეგია

ქემალ კილიჩდაროღლუმ, რომელიც ექვსი პარტიისგან შემდგარ ოპოზიციურ ალიანსს წარმოადგენს, HDP-ს ლიდერებთან შეხვედრა უკვე გამართა. მან საჯაროდ განაცხადა, რომ „ქურთული პრობლემის“ გადაწყვეტა თურქეთის პარლამენტში უნდა მოხდეს, რაც დიალოგის მზადყოფნაზე მიუთითებს.

ექსპერტების აზრით, HDP-ის გადაწყვეტილება, დისტანცირება მოახდინოს კანდიდატისგან, სტრატეგიულად გამართლებულია. ეს ოპოზიციას ერდოღანის მხრიდან „ტერორიზმთან კავშირის“ ბრალდებებისგან იცავს, ამავდროულად კი ქურთ ამომრჩეველს თავისუფალ არჩევანს უტოვებს.

რატომ არის ეს გადამწყვეტი?

ქურთები თურქეთის მოსახლეობის 15-დან 20%-მდე შეადგენენ. 2015 წლის არჩევნებმა აჩვენა, რომ HDP-ის ხმებს შეუძლია ერდოღანის პარტიას (AKP) საპარლამენტო უმრავლესობა წაართვას. მიუხედავად იმისა, რომ ქურთ ამომრჩეველთა ნაწილი კვლავ ერდოღანის მხარდამჭერია, HDP-ის გავლენა რჩება მთავარ ფაქტორად, რომელიც არჩევნების შედეგებს დააბალანსებს.

„ჩვენ ვიცით ჩვენი როლი და პასუხისმგებლობა. ჩვენ „მეფის შემქმნელის“ პოზიციაში ვართ და გვსურს ეს თამაში გონივრულად ვითამაშოთ“, — განაცხადა HDP-ის დეპუტატმა ჰისიარ ოზსოიმ.

ამჟამად პარტია საკუთარ კანდიდატებს „მწვანე მემარცხენე პარტიის“ სახელით აყენებს, რათა თავი აარიდოს შესაძლო აკრძალვას. ეს არჩევნები ქურთული პოლიტიკური ძალისთვის არა მხოლოდ იდეოლოგიური, არამედ ფიზიკური გადარჩენის საკითხია.