ჰააგის სასამართლომ სირიის მოქალაქე, რომელიც ბაშარ ალ-ასადის რეჟიმის დროს გამომძიებლად მუშაობდა, დამნაშავედ ცნო. რაფიკ ა.-ს 26 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა. გადაწყვეტილება კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულებს, კერძოდ, პატიმართა სისტემატურ წამებასა და გაუპატიურებას უკავშირდება.

დანაშაულებრივი მეთოდები

სასამართლო პროცესზე დადგინდა, რომ ბრალდებული 2013-2014 წლებში სირიის საპატიმროებში ოპოზიციურად განწყობილ პირებს სასტიკად ეპყრობოდა. ჩვენებების მიხედვით, გამოყენებული მეთოდები მოიცავდა პატიმრების თავდაყირა ჩამოკიდებასა და ელექტროშოკით წამებას.

მოსამართლე ვიმ ვან ჰატუმის განცხადებით, რაფიკ ა. უშუალოდ მონაწილეობდა რვა ადამიანის წამებასა და სექსუალურ ძალადობაში, ან გასცემდა შესაბამის ბრძანებებს. აღსანიშნავია, რომ ეს ნიდერლანდებში პირველი სასამართლო საქმეა, სადაც სექსუალური ძალადობა კაცობრიობის წინააღმდეგ დანაშაულის კვალიფიკაციით განიხილეს.

უნივერსალური იურისდიქცია

რაფიკ ა. ნიდერლანდებში 2023 წელს, თავშესაფრის მაძიებლის სტატუსით ყოფნისას დააკავეს. სასამართლო პროცესზე ბრალდებულმა ყველა ბრალდება უარყო და მათ „შეთქმულება“ უწოდა. მისი დაცვის მხარე ამტკიცებდა, რომ თავად ბრალდებულიც იყო წამების მსხვერპლი და პოსტტრავმული სტრესული აშლილობა აღენიშნება.

ევროპული ქვეყნები ე.წ. „უნივერსალური იურისდიქციის“ პრინციპს იყენებენ. ეს სამართლებრივი მექანიზმი იძლევა საშუალებას, პირები პასუხისგებაში მიეცნენ საერთაშორისო სამართლის დარღვევისთვის მაშინაც კი, თუ დანაშაული უცხო ქვეყნის ტერიტორიაზეა ჩადენილი.

ასადის რეჟიმის შემდეგ

2024 წლის დეკემბერში, ბაშარ ალ-ასადის რეჟიმის დამხობის შემდეგ, ევროპულ სასამართლოებში სირიის ყოფილი მაღალჩინოსნებისა და თანამშრომლების წინააღმდეგ საქმეების სერია გააქტიურდა. ეს პროცესები ნათელს ჰფენს სირიის 14-წლიან სამოქალაქო ომში ჩადენილ მასშტაბურ დარღვევებს.

მსგავსი პრეცედენტები ევროპის სხვა ქვეყნებშიც ფიქსირდება. გასულ წელს გერმანიის სასამართლომ სირიელ ექიმს, ალაა მუსას, სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯა, ხოლო საფრანგეთში მეამბოხე დაჯგუფების ყოფილ სპიკერს, მაჯდი ნემას, 10 წელი მიესაჯა არასრულწლოვანთა გაწვევისა და ომის დანაშაულების დაგეგმვისთვის.