თეირანი 2025 წლის ივნისის 12-დღიანი კონფლიქტის წლისთავს აღნიშნავს. ეს პერიოდი ირანის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე მძიმე ეტაპად რჩება, რადგან ქვეყანამ არაერთი მაღალი რანგის სამხედრო მეთაური დაკარგა. გლოვის პარალელურად, ირანელი და ამერიკელი დიპლომატები ინტენსიურ მოლაპარაკებებს აწარმოებენ, რათა 60-დღიანი ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმი სრულფასოვან სამშვიდობო შეთანხმებად აქციონ.

სამხედრო დანაკარგები და პოლიტიკური ფონი

გასული წლის 13-დან 24 ივნისამდე პერიოდში, რომელიც ისრაელში „ამომავალი ლომის“ ოპერაციის სახელითაა ცნობილი, ირანმა უმაღლესი სამხედრო პირები დაკარგა. მათ შორის არიან შეიარაღებული ძალების გენშტაბის უფროსი მოჰამად ბაგერი და ისლამური რევოლუციის გვარდიის კორპუსის (IRGC) მეთაური ჰოსეინ სალამი. სახელმწიფო პროპაგანდა მათ „წმინდა მოწამეებად“ წარმოაჩენს, რაც ირანის შიიტურ იდეოლოგიაში წინააღმდეგობის სიმბოლოდ იქცა.

ოფიციალური მონაცემებით, აშშ-ისა და ისრაელის 12-დღიანი საჰაერო კამპანიის შედეგად 1000-ზე მეტი ირანელი დაიღუპა. მიმდინარე კონფლიქტში კი, რომელიც 28 თებერვალს დაიწყო, მსხვერპლთა რაოდენობამ 3468 ადამიანს მიაღწია. ამავე დღეს დაიღუპა ქვეყნის უზენაესი ლიდერი, აიათოლა ალი ხამენეი, რომელსაც ივლისის დასაწყისში დაკრძალავენ.

მოლაპარაკებების რთული გზა

ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრი აბას არაღჩი აცხადებს, რომ ქვეყანა აშშ-ის ზეწოლას არ დანებდა. მისი თქმით, ბირთვული გამდიდრების შეწყვეტის მოთხოვნები ირანისთვის მიუღებელი იყო, რამაც დაძაბულობის ესკალაცია გამოიწვია. მიუხედავად ამისა, თეირანი თვლის, რომ დღეს უფრო ძლიერ პოზიციაშია, ვიდრე ერთი წლის წინ.

ირანმა წარმატებად მიიჩნია ჰორმუზის სრუტის კონტროლის ქვეშ აღება, რითაც გლობალური ენერგეტიკული ბაზრები შეაფერხა. თუმცა, შიდა პოლიტიკურ წრეებში შეთანხმების პირობები კრიტიკას იწვევს. ულტრაკონსერვატიული ფრაქცია „პაიდარი“ შიშობს, რომ ახალი შეთანხმება ირანის სუვერენიტეტს დააზიანებს და 2015 წლის ბირთვულ გარიგებაზე უფრო დამამცირებელი იქნება.

რა ელის მხარეებს

პაკისტანის პრემიერ-მინისტრის განცხადებით, აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპთან შუალედური შეთანხმება შესაძლოა უახლოეს 24 საათში გაფორმდეს. ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროც ადასტურებს, რომ მემორანდუმი უახლოეს დღეებშია მოსალოდნელი. მიუხედავად სკეპტიციზმისა, ირანული მედია აღიარებს, რომ დიპლომატიური გზა ერთადერთი საშუალებაა ქვეყნისთვის შემდგომი ზიანის ასაცილებლად.