ევროპის ქვეყნებში პალესტინელი აქტივისტების წინააღმდეგ მიმდინარე სასამართლო პროცესები ახალ სამართლებრივ დავებს ბადებს. საქმე ეხება ე.წ. „საბრძოლო მტკიცებულებებს“, რომლებსაც ისრაელი ღაზაში მიმდინარე საომარი მოქმედებების დროს აგროვებს და ევროპულ სამართალდამცავ ორგანოებს გადასცემს.

სასამართლო პროცესები იტალიასა და ნიდერლანდებში

იტალიაში მცხოვრები პალესტინელი აქტივისტი, მოჰამედ ჰანუნი, გასული წლის დეკემბერში დააკავეს. მას ბრალი დასდეს 7 მილიონი ევროს მობილიზებასა და ჰამასის დაფინანსებაში. თუმცა, იტალიის უზენაესმა სასამართლომ გასულ თვეში აღნიშნული მტკიცებულებები „ზედმეტად ზოგადად“ შეაფასა და საქმის ხელახალი გადახედვა მოითხოვა.

მსგავსი სცენარი განვითარდა ნიდერლანდებშიც, სადაც პალესტინური წარმოშობის ამინ აბუ რაშიდი ჰამასის დაფინანსების ბრალდებისგან გაამართლეს. ორივე შემთხვევაში, ბრალდების მხარე ეყრდნობოდა ისრაელის დაზვერვის მონაცემებსა და დაუზუსტებელ ინტერნეტ-ინფორმაციას.

რა არის „საბრძოლო მტკიცებულება“?

ტერმინი „საბრძოლო მტკიცებულება“ გულისხმობს მასალებს, რომლებიც სამხედრო ძალებმა საომარი მოქმედებების დროს მოიპოვეს. ევროპული სამართლის სტანდარტებით, ნებისმიერ მტკიცებულებას უნდა გააჩნდეს „შენახვის ჯაჭვი“ (chain of custody) — დოკუმენტური აღწერა იმისა, თუ როგორ მოხდა მტკიცებულების ამოღება, გადაცემა და შენახვა.

ჰანუნის საქმეში ეს პროცედურა დაცული არ იყო. დოკუმენტები გამოგზავნილი იყო ისრაელის ოფიციალური პირის მიერ, რომლის ვინაობაც კონფიდენციალური დარჩა. მტკიცებულებების წყაროდ კი ღაზას საავადმყოფოებში (მათ შორის ალ-შიფასა და ალ-რანტისის კლინიკებში) ნაპოვნი მყარი დისკები სახელდება.

სამართლებრივი საფრთხეები

უფლებადამცველი ორგანიზაცია CAGE International-ის წარმომადგენელი ანას მუსტაფა აცხადებს, რომ ისრაელის მიერ მიწოდებული ინფორმაციის საფუძველზე პალესტინელების გასამართლება ევროპის კანონის უზენაესობისთვის სერიოზულ საფრთხეს წარმოადგენს. მისი თქმით, ეს პროცესი ემსახურება პალესტინის სამოქალაქო საზოგადოების დისკრედიტაციასა და აქტივიზმის შეზღუდვას.

„ჩვენ ვხედავთ, როგორ იყენებენ სახელმწიფოები, რომლებიც თავად არიან ეჭვმიტანილები ომის დანაშაულებში, საკუთარ მტკიცებულებებს, ხოლო ევროპული ხელისუფლება მათ უბრალოდ იმეორებს“, — აცხადებს ადვოკატი ნიკოლა კანესტრინი.

აღსანიშნავია, რომ ისრაელმა ეს დოკუმენტები გადასცა არა საერთაშორისო სამართლებრივი თანამშრომლობის არხებით, არამედ „ინფორმაციის სპონტანური გაცვლის“ გზით. ეს მეთოდი გვერდს უვლის ევროკავშირის მართლმსაჯულების სააგენტოს (Eurojust) ზედამხედველობას.