აშშ-ის საგარეო პოლიტიკა აფრიკის მიმართულებით ახალ ფაზაში შედის. ვაშინგტონი აქცენტს ვაჭრობასა და ინვესტიციებზე აკეთებს, რისი მთავარი სიმბოლოც 1300-კილომეტრიანი „ლობიტოს დერეფანია“. ეს სტრატეგიული სარკინიგზო მარშრუტი ანგოლის პორტს კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკისა და ზამბიის მინერალებით მდიდარ რეგიონებთან აკავშირებს.

ახალი მიდგომა აფრიკაში

აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის თანაშემწემ აფრიკის საკითხებში, ფრენკ გარსიამ, სენატში მოსმენისას განაცხადა, რომ პროექტი „ამერიკა უპირველეს ყოვლისა“ პრინციპს ემსახურება. მიუხედავად იმისა, რომ ინიციატივა ჯო ბაიდენის ადმინისტრაციამ წამოიწყო, დონალდ ტრამპის მთავრობამ მასში მნიშვნელოვანი ფინანსური რესურსები ჩადო.

ვაშინგტონის ახალი ხედვით, ჰუმანიტარული დახმარება მეორეხარისხოვანი ხდება. პრიორიტეტი ენიჭება რეგიონულ ინტეგრაციას, სამუშაო ადგილების შექმნას და, რაც მთავარია, კრიტიკული მინერალების მიწოდების ჯაჭვის უსაფრთხოებას.

გეოპოლიტიკური დაპირისპირება

ლობიტოს დერეფანი ემსახურება სპილენძის, კობალტის, ლითიუმისა და ნიკელის სწრაფ ტრანსპორტირებას. ეს მასალები სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია ელექტრომობილების, სუფთა ენერგიისა და თავდაცვითი ტექნოლოგიების წარმოებისთვის. აშშ-ის მიზანი აშკარაა: ჩინეთის დომინაციის შესუსტება აფრიკულ ბაზარზე.

ჩინეთი 2013 წელს გახდა აფრიკის უმსხვილესი სავაჭრო პარტნიორი. ლობიტოს პროექტის ფარგლებში, აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების ფინანსურმა კორპორაციამ (DFC) 753 მილიონი დოლარის ფინანსური პაკეტი გამოყო, რათა თავიდან აიცილოს ამ სტრატეგიული რესურსების ჩინური მონოპოლიზაცია.

კრიტიკა და რისკები

ექსპერტები, მათ შორის ლონდონის SOAS უნივერსიტეტის პროფესორი მაიკ ჯენინგსი, აფრთხილებენ საერთაშორისო თანამეგობრობას, რომ პროექტი შესაძლოა ნეოკოლონიურ ხასიათს ატარებდეს. კრიტიკოსები მიიჩნევენ, რომ დერეფანი უფრო რესურსების ექსპორტზეა ორიენტირებული, ვიდრე აფრიკის შიდა ეკონომიკურ განვითარებაზე.

გარდა ამისა, არსებობს სერიოზული შეშფოთება ადგილობრივი მოსახლეობის გამო. Global Witness-ის მონაცემებით, რკინიგზის მშენებლობამ კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში შესაძლოა 6500-მდე ადამიანის იძულებითი გადაადგილება გამოიწვიოს. კრიტიკოსების აზრით, პროექტის განხორციელებისას ადგილობრივთა საჭიროებები და უფლებები იგნორირებულია.

„არსებობს რეალური საფრთხე, რომ დერეფანი კონფლიქტების დარეგულირების ნაცვლად, მათ კიდევ უფრო გაამწვავებს“, — აცხადებს მაიკ ჯენინგსი.

პროექტი, რომელიც თავდაპირველად 1902 წელს კოლონიური მიზნებისთვის შეიქმნა, დღეს გლობალური ენერგეტიკული გადასვლის ეპიცენტრშია. დრო გვიჩვენებს, გახდება თუ არა ეს მარშრუტი აფრიკის განვითარების მამოძრავებელი ძალა, თუ ის კვლავ რჩება საგარეო ძალების კონკურენციის ასპარეზად.