აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ ირანთან სამშვიდობო შეთანხმება „უმეტესწილად უკვე შეთანხმებულია“. განცხადება მას შემდეგ გავრცელდა, რაც პრეზიდენტმა სატელეფონო კონსულტაციები გამართა პაკისტანელ შუამავლებთან, ისრაელის პრემიერ-მინისტრთან და სპარსეთის ყურის ქვეყნების ლიდერებთან.

ტრამპის თქმით, „ურთიერთგაგების მემორანდუმის“ საბოლოო დეტალები ამჟამად მუშავდება და ოფიციალური განცხადება უახლოეს პერიოდში გაკეთდება. შეთანხმების ერთ-ერთ მთავარ პირობად ჰორმუზის სრუტის გახსნა სახელდება, რომელიც თებერვალში დაწყებული კონფლიქტის შემდეგ ჩაკეტილია.

დაპირისპირებული პოზიციები სრუტის ირგვლივ

მიუხედავად ტრამპის ოპტიმიზმისა, ირანის ოფიციალური სააგენტო Fars-ი, რომელიც ისლამური რევოლუციის გვარდიის კორპუსთანაა დაახლოებული, ირწმუნება, რომ ჰორმუზის სრუტე კვლავ ირანის კონტროლის ქვეშ დარჩება. მათი განცხადებით, სრუტის მართვა, მარშრუტების განსაზღვრა და ნებართვების გაცემა კვლავ თეირანის ექსკლუზიურ პრეროგატივად რჩება.

ირანული მხარე ტრამპის განცხადებას „რეალობასთან შეუსაბამოს“ უწოდებს. ეს პოზიცია პირდაპირ ეწინააღმდეგება ვაშინგტონის მოთხოვნას, რომლის მიხედვითაც სრუტე საერთაშორისო ნავიგაციისთვის თავისუფალი უნდა გახდეს.

პაკისტანის შუამავლობა და მოლაპარაკებების პროცესი

პაკისტანის პრემიერ-მინისტრმა შეჰბაზ შარიფმა დადებითად შეაფასა ტრამპის ძალისხმევა და აღნიშნა, რომ პაკისტანი მზადაა უმასპინძლოს აშშ-სა და ირანს შორის მოლაპარაკებების მომდევნო რაუნდს. პროცესში აქტიურად მონაწილეობს პაკისტანის არმიის მეთაური საიდ ასიმ მუნირი, რომელიც ბოლო პერიოდში თეირანში ირანის პრეზიდენტ მასუდ ფეზეშქიანთან გამართულ შეხვედრებს ესწრებოდა.

ანონიმური წყაროების ცნობით, პოტენციური შეთანხმება ითვალისწინებს საომარი მოქმედებების ოფიციალურ შეწყვეტას, ირანის ბირთვულ პროგრამაზე 60-დღიან მოლაპარაკებებს და ირანული პორტების ბლოკადის მოხსნას. გავრცელებული ინფორმაციით, შეთანხმების ფარგლებში შესაძლოა ირანის საზღვარგარეთ გაყინული 25 მილიარდი დოლარის აქტივების განბლოკვაც მოხდეს.

შიდაპოლიტიკური კრიტიკა

ტრამპის მიერ გაჟღერებულმა პირობებმა რესპუბლიკელთა ნაწილის უკმაყოფილება გამოიწვია. ყოფილმა სახელმწიფო მდივანმა მაიკ პომპეომ შეთანხმების პირობები გააკრიტიკა და მას „ბარაკ ობამას დროინდელი პოლიტიკის გაგრძელება“ უწოდა. პომპეოს თქმით, ნებისმიერი ფინანსური დათმობა ირანისადმი საფრთხეს უქმნის რეგიონულ უსაფრთხოებას.

თეთრი სახლის კომუნიკაციების დირექტორმა სტივენ ჩუნგმა პომპეოს კრიტიკას მკაცრად უპასუხა და აღნიშნა, რომ ყოფილი სახელმწიფო მდივანი მიმდინარე მოლაპარაკებების დეტალებს არ იცნობს. თავად დონალდ ტრამპი კი აცხადებს, რომ თუ შეთანხმება მისთვის მისაღები პირობებით არ შედგება, აშშ ირანზე სამხედრო ზეწოლას განაახლებს.