შეერთებულ შტატებსა და ირანს შორის მიღწეული წინასწარი შეთანხმება, რომელიც ოფიციალურად შვეიცარიაში უნდა გაფორმდეს, რეგიონული კონფლიქტის დასრულებას ისახავს მიზნად. გარიგების ერთ-ერთი მთავარი კომპონენტი 300 მილიარდი დოლარის მოცულობის საინვესტიციო ფონდის შექმნაა, რომელიც ირანის ეკონომიკის რეანიმაციას უნდა მოემსახუროს.

სადავო ფინანსური მექანიზმი

აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტმა ჯეი დი ვენსმა CBS News-თან საუბარში ხაზგასმით აღნიშნა, რომ აღნიშნული თანხა არ წარმოადგენს ირანისთვის გადახდილ „გამოსასყიდს“ გამდიდრებული ურანის სანაცვლოდ. მისი თქმით, ეს არის შესაძლებლობა ირანისთვის, დაუბრუნდეს მსოფლიო ეკონომიკას, თუკი თეირანი შეასრულებს ნაკისრ ვალდებულებებს და დაუშვებს ბირთვულ ობიექტებზე საერთაშორისო ინსპექტირებას.

ანალიტიკოსების ნაწილი მიიჩნევს, რომ საინვესტიციო ფონდის მოდელი ვაშინგტონისთვის „წამგებიანი არ არის“. თუ ირანი რეფორმებს დაიწყებს, ადმინისტრაცია მშვიდობის გარანტად გამოვა, ხოლო საპირისპირო შემთხვევაში, აშშ-ს ფინანსური რისკები არ ემუქრება, რადგან ტვირთი სპარსეთის ყურის ქვეყნებზე გადადის.

სანქციები და ეკონომიკური რეალობა

ირანის ეკონომიკა ათწლეულების განმავლობაში დაწესებული სანქციების გამო მძიმე მდგომარეობაშია. ქვეყანაში ინფლაცია 1942 წლის შემდეგ ყველაზე მაღალ ნიშნულზეა, ომმა კი დამატებით 29 მილიარდი დოლარის ზარალი მიაყენა. თეირანის სახელმწიფო სააგენტო Mehr-ის ცნობით, შეთანხმების პროექტი ითვალისწინებს 24 მილიარდი დოლარის გაყინული აქტივების განთავისუფლებასაც, თუმცა თეთრი სახლი ამ ციფრის ოფიციალურად დადასტურებას არ ჩქარობს.

ბირთვული პროგრამა და უსაფრთხოება

შეთანხმების ფარგლებში, ირანი თანახმაა, უარი თქვას ურანის მარაგებზე და დაექვემდებაროს რეგულარულ მონიტორინგს. დონალდ ტრამპმა შეთანხმებას „სამართლიანი“ უწოდა და აღნიშნა, რომ ირანს ბირთვული იარაღის შექმნის უფლება არ ექნება. ამასთან, კვლავ ღიად რჩება ჰორმუზის სრუტის უსაფრთხოების საკითხი, რომლის გახსნაც ნავთობის გლობალური მიწოდებისთვის კრიტიკულია.

მიუხედავად პოზიტიური მოლოდინებისა, შეთანხმებას სკეპტიკურად უყურებენ ისრაელში. თავდაცვის მინისტრმა ისრაელ კაცმა განაცხადა, რომ ისრაელი გააგრძელებს სამხედრო ოპერაციებს ლიბანში, მიუხედავად იმისა, რა სახის შეთანხმებას გააფორმებს ვაშინგტონი თეირანთან. ეს ფაქტორი რეგიონში დაძაბულობის შენარჩუნების მთავარ რისკად რჩება.