ირანის რევოლუციურმა გვარდიამ ბაბ-ელ-მანდების სრუტის ჩაკეტვის მუქარა გააჟღერა. ეს გადაწყვეტილება, სავარაუდოდ, პირდაპირ კავშირშია რეგიონში მიმდინარე კონფლიქტთან და ისრაელის მიერ ღაზასა და ლიბანზე განხორციელებულ დარტყმებთან. ბაბ-ელ-მანდების სრუტე, რომელიც წითელ ზღვას არაბეთის ზღვასთან აკავშირებს, ამჟამად გლობალური ენერგეტიკული უსაფრთხოებისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი წერტილია.

მას შემდეგ, რაც ჰორმუზის სრუტეში ირანული თავდასხმების გამო ტანკერების მოძრაობა მკვეთრად შემცირდა, საუდის არაბეთმა ნავთობის ექსპორტის დიდი ნაწილი წითელი ზღვის მიმართულებით გადაამისამართა. აღნიშნული მარშრუტი „სარქვლის“ ფუნქციას ასრულებს, რომელიც აზიის ბაზრებს, მათ შორის იაპონიასა და სამხრეთ კორეას, ნავთობით ამარაგებს. მონაცემთა ანალიტიკური კომპანია Kpler-ის ინფორმაციით, აპრილში ბაბ-ელ-მანდების გავლით ნავთობის ექსპორტი 7.2 მილიონ ბარელამდე გაიზარდა, მაშინ როცა თებერვალში ეს მაჩვენებელი 3.9 მილიონ ბარელს შეადგენდა.

რატომ არის ეს საფრთხე რეალური?

ანალიტიკოსების შეფასებით, სრუტის ჩაკეტვა ნავთობის გლობალურ მიწოდებაზე მყისიერ და მძიმე დარტყმას მიაყენებს. Matt Smith, Kpler-ის სასაქონლო კვლევების დირექტორი, განმარტავს, რომ ჰუსიტების მხრიდან სულ მცირე, შერჩევითი თავდასხმებიც კი საკმარისი იქნება გემების მფლობელების დასაფრთხობად და ტრაფიკის შესაჩერებლად. „ეს იქნება ესკალაციის ახალი საფეხური, რომელიც ნავთობის ფასებზე მყისიერ გავლენას მოახდენს“, - აცხადებს ექსპერტი.

ირანის მუქარის ფონზე, ნავთობის ფასებმა კვირის დასაწყისში 8%-ით მოიმატა. მიუხედავად იმისა, რომ ისრაელსა და ლიბანს შორის შესაძლო ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ ინფორმაციამ ფასების გარკვეული კორექტირება გამოიწვია, ვითარება კვლავ უკიდურესად არასტაბილურია. ჰეზბოლამ ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება ოფიციალურად უარყო, რაც რეგიონში დაძაბულობის შენარჩუნებას მოასწავებს.

ჰუსიტების როლი და რისკები

იემენელი ჰუსიტები, რომლებიც ირანის მოკავშირეებად ითვლებიან, ამ ეტაპამდე ფართომასშტაბიან საომარ მოქმედებებს წითელ ზღვაში ერიდებოდნენ. თუმცა, S&P Global Market Intelligence-ის ექსპერტები ვარაუდობენ, რომ ჰუსიტები შესაძლოა ირანის გადაწყვეტილებას ელოდებიან, რათა ახალი ფრონტი გახსნან. 2025 წლის მაისში აშშ-სა და ჰუსიტებს შორის მიღწეული 52-დღიანი საჰაერო ომის დასრულების შეთანხმება, როგორც ჩანს, მხოლოდ დროებითი ზავი იყო.

ამერიკის შეერთებული შტატების ადმინისტრაცია პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ხელმძღვანელობით, ამჟამად ცდილობს შეაკავოს ირანის აგრესია და თავიდან აიცილოს ნავთობის სატრანზიტო კორიდორების სრული ბლოკირება. თუმცა, ჰორმუზის სრუტეში აშშ-სა და ირანს შორის დაფიქსირებული შეიარაღებული დაპირისპირებები მიანიშნებს, რომ კონფლიქტის მასშტაბი შესაძლოა ნებისმიერ დროს გაფართოვდეს.