ნავთობის ბაზარი საშიშ ზონას უახლოვდება. დონალდ ტრამპის „Operation Epic Fury“-ს დაწყებიდან სამი თვის თავზე, ვაშინგტონსა და თეირანს შორის მოლაპარაკებები კრიტიკულ ფაზაშია. ირანის საპასუხო ქმედებამ – ჰორმუზის სრუტის ჩაკეტვამ – ნედლი ნავთობის ფასი უკვე 100 დოლარით გაზარდა.

მიუხედავად იმისა, რომ ფასები ისტორიულ მაქსიმუმს ჯერ არ მიუღწევია, ექსპერტები გაფრთხილებას იძლევიან. ენერგეტიკული ბაზარი იმ მდგომარეობაშია, რასაც ეკონომისტები „არაწრფივ კორექტირებას“ ანუ ქაოსს უწოდებენ.

რატომ არის სიტუაცია კრიტიკული?

საერთაშორისო ენერგეტიკული სააგენტო (IEA) აცხადებს, რომ ნავთობის მარაგები რეკორდული სისწრაფით მცირდება. ანალიტიკოსების პროგნოზით, თუ არსებული ტენდენცია გაგრძელდება, ივნისის ბოლოს მარაგები კრიტიკულად დაბალ ნიშნულამდე დაეცემა.

  • ფასების ზრდა: Brent-ის მარკის ნავთობმა შესაძლოა 130-140 დოლარს მიაღწიოს.
  • მოთხოვნის იძულებითი შემცირება: მაღალი ფასები აიძულებს ავიაკომპანიებს, საწარმოებსა და მომხმარებლებს, შეამცირონ მოხმარება.
  • ჯაჭვური რეაქცია: პრობლემა გასცდა ნავთობის სექტორს და მოიცვა გაზის (LNG), სასუქების, საზღვაო გადაზიდვებისა და სამრეწველო ნედლეულის ბაზრები.

„Capital Economics“-ის ექსპერტის, ჰამად ჰუსეინის თქმით, სისტემა იმდენად მყიფეა, რომ მოლაპარაკებების ყოველი დამატებითი კვირა კატასტროფული შედეგების მომტანი შეიძლება იყოს. საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტის (IIF) შეფასებით, ჰორმუზის სრუტის გახსნის შემთხვევაშიც კი, ენერგეტიკული სისტემა ვეღარ დაუბრუნდება ძველ მდგრადობას.

ეკონომიკური შედეგები

აშშ, როგორც ნავთობის მწარმოებელი, გარკვეულწილად დაცულია, თუმცა ამერიკელი მომხმარებლები უკვე გრძნობენ დარტყმას. კვლევების თანახმად, საწვავის გაძვირებამ თითოეულ ამერიკულ ოჯახს დამატებითი 300 დოლარის ხარჯი მოუტანა.

მსოფლიოს მასშტაბით მთავრობები ცდილობენ მოთხოვნის შეზღუდვას, თუმცა ეკონომიკური ზრდის ტემპები უკვე შემცირებულია. თუ დიპლომატიური გზით პრობლემა უახლოეს პერიოდში არ მოგვარდება, მსოფლიო არა მხოლოდ ინფლაციის, არამედ რეცესიის საფრთხის წინაშე აღმოჩნდება.