ფსიქოლოგი და ფსიქო-სოციალური დახმარების ცენტრ „კამარას“ დამფუძნებელი ნათია ფანჯიკიძე ქვეყანაში არსებულ სისტემურ პრობლემებს ეხმაურება. მისი თქმით, როდესაც სახელმწიფო აპარატი თავად ქმნის „მონსტრებს“, ჯანსაღი საზოგადოების ჩამოყალიბება შეუძლებელი ხდება.

სისტემური დაუსჯელობის მანკიერი წრე

ფანჯიკიძე ყურადღებას ამახვილებს იმ ფაქტზე, რომ ძალადობა საქართველოს პოლიტიკურ რეალობაში ერთგვარ მემკვიდრეობად იქცა. მისი შეფასებით, მთავრობიდან მთავრობაზე გადადის „ბანდების“ პრაქტიკა, რადგან თითოეული ხელისუფლება წინამორბედისგან არის ამოზრდილი.

„როდესაც ვხედავთ, როგორ სცემენ ძალოვანი სტრუქტურის წარმომადგენლები დაკავებულ ადამიანს, საქმე რამდენიმე ცალკეულ „ცუდ ადამიანთან“ კი არ გვაქვს, არამედ სისტემურ მოცემულობასთან“, — აღნიშნავს ფსიქოლოგი.

ფსიქოლოგიური ექსპერიმენტები და რეალობა

საკუთარი პოზიციის გასამყარებლად ფანჯიკიძე ზიმბარდოს ცნობილ „სტენფორდის ციხის ექსპერიმენტს“ იშველიებს. მისი თქმით, ძალაუფლების კონცენტრაცია დაუსჯელობის განცდასთან ერთად ადამიანებში ბუნებრივად აღვიძებს აგრესიას და არა მოვალეობის გრძნობას.

ამავე კონტექსტში, ის მარინა აბრამოვიჩის პერფორმანსს „Rhythm 0“ ახსენებს. ექსპერიმენტმა აჩვენა, რომ აბსოლუტური თავისუფლებისა და პასუხისმგებლობის არარსებობის პირობებში, ადამიანები ზრუნვიდან უკიდურეს ძალადობაზე გადადიან.

რა განსაზღვრავს საზოგადოების ჯანსაღ განვითარებას?

  • ანგარიშვალდებულება: სისტემის რეაგირება ძალაუფლების გადამეტებაზე.
  • ფსიქოლოგიური ატმოსფერო: საზოგადოებრივი კულტურა, რომელიც ძალადობას არ ამართლებს.
  • დაუსჯელობის აღმოფხვრა: ძალადობის ნორმალიზების წინააღმდეგ ბრძოლა.

ნათია ფანჯიკიძის განცხადებით, ადამიანის ბუნებაში თანაარსებობს როგორც თანაგრძნობის, ისე ძალადობის პოტენციალი. ის, თუ რომელი მათგანი გაიმარჯვებს, პირდაპირ კავშირშია იმ გარემოსთან, რომელსაც სახელმწიფო და საზოგადოებრივი ინსტიტუტები ქმნიან.