აშშ-მა და ირანმა, მრავალთვიანი დაძაბულობისა და წარუმატებელი მცდელობების შემდეგ, საბოლოოდ მიაღწიეს შეთანხმებას. მხარეებმა უკვე მოაწერეს ხელი ურთიერთგაგების მემორანდუმს, რაც რეგიონში არსებული გაურკვევლობის ნაწილობრივ შემსუბუქებას ისახავს მიზნად.

მხარეთა პოზიციები

აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა შეთანხმებას „დიდი გარიგება“ უწოდა და განაცხადა, რომ ის რეგიონში მშვიდობასა და უსაფრთხოებას დაამყარებს. თავის მხრივ, ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ, ქაზემ ღარიბაბადიმ, დოკუმენტის ხელმოწერა ირანის სამხედრო მიღწევების შედეგად შეაფასა.

მოლაპარაკებებში შუამავლის როლი პაკისტანმა შეასრულა. პაკისტანის პრემიერ-მინისტრმა შაჰბაზ შარიფმა საჯაროდ განაცხადა, რომ შეთანხმება სამხედრო ოპერაციების, მათ შორის ლიბანში მიმდინარე საომარი მოქმედებების, დაუყოვნებლივ და მუდმივ შეწყვეტას ითვალისწინებს.

გამოწვევები და ეჭვები

მიუხედავად ოპტიმისტური განცხადებებისა, შეთანხმების იმპლემენტაცია რთული იქნება. ისრაელის პრემიერ-მინისტრ ბენიამინ ნეთანიაჰუს მხრიდან ჯერჯერობით არ გამოუთქვამს მზადყოფნა, შეწყვიტოს „ჰეზბოლას“ წინააღმდეგ მიმართული სამხედრო კამპანია ლიბანში.

ბოლო კვირების განმავლობაში ბეირუთზე განხორციელებულმა ისრაელის საჰაერო დარტყმებმა თითქმის ჩაშალა მოლაპარაკებების პროცესი. ირანი მხოლოდ ბოლო მომენტში შეიკავა თავი საპასუხო სარაკეტო დარტყმისგან, რათა შეთანხმებისთვის ხელი არ შეეშალა.

ეკონომიკური და უსაფრთხოების ასპექტები

შეთანხმების ერთ-ერთი მთავარი პირობა ირანის მიერ ჰორმუზის სრუტის ბლოკადის მოხსნა და აშშ-ის მიერ ირანული პორტების წინააღმდეგ დაწესებული შეზღუდვების გაუქმებაა. ეს ნაბიჯი მნიშვნელოვანია როგორც გლობალური ეკონომიკისთვის, ისე ირანის მძიმე ეკონომიკური მდგომარეობისთვის.

ამასთან, რეგიონის არაბული სახელმწიფოები, მათ შორის არაბთა გაერთიანებული საამიროები, კატარი და საუდის არაბეთი, გარკვეულ შვებას გრძნობენ ირანული რაკეტების მიერ სამიზნეში ამოღების საფრთხის შემცირების გამო. თუმცა, ბუნდოვანი რჩება ბირთვული პროგრამის საკითხი — შეთანხმება არ იძლევა მკაფიო გარანტიებს იმისა, რომ ირანი ბირთვული იარაღის შექმნას სამუდამოდ შეწყვეტს.

ოფიციალური ცერემონია რამდენიმე დღეში გაიმართება, თუმცა რეგიონში მიმდინარე დრამატული პროცესების გათვალისწინებით, საბოლოო შედეგებთან დაკავშირებით კითხვის ნიშნები კვლავ არსებობს.