ბრიტანულმა გამოცემა Financial Times-მა ვრცელი მასალა გამოაქვეყნა, სადაც დეტალურად არის განხილული რუსეთის პრეზიდენტის, ვლადიმერ პუტინის შიში თანამედროვე სათვალთვალო ტექნოლოგიების მიმართ. ჟურნალისტ ქრისტეფორე მილერის ცნობით, შპიონაჟში ხელოვნური ინტელექტის (AI) ახალმა შესაძლებლობებმა კრემლი სერიოზული გამოწვევის წინაშე დააყენა.

ამ შიშის საფუძველი ირანში განვითარებული მოვლენებია. მიმდინარე წლის 28 თებერვალს ისრაელის საჰაერო დარტყმის შედეგად ირანის უზენაესი ლიდერი ალი ხამენეი და უსაფრთხოების სამსახურის მაღალჩინოსნები დაიღუპნენ. ოპერაცია წარმატებით დასრულდა მას შემდეგ, რაც ისრაელმა ხელოვნური ინტელექტი გამოიყენა თეირანის საგზაო კამერების მონაცემების გასაანალიზებლად, რათა ზუსტად დაედგინათ ხამენეის გადაადგილება და შეხვედრის ადგილი.

რუსეთის რეაქცია: კამერების დროებითი გათიშვა

ირანული პრეცედენტის შემდეგ, რუსეთის უშიშროების ფედერალური სამსახურის (FSB) დირექტორმა ალექსანდრე ბორტნიკოვმა რეგიონული სტრუქტურების ხელმძღვანელებს მკაცრი მითითებები მისცა. მან აღნიშნა, რომ აშშ-ისა და ისრაელის მიერ ირანელი მაღალჩინოსნების ლიკვიდაცია ნათელი გამაფრთხილებელი ნიშანია.

მოსკოვში დამონტაჟებული 300 000-მდე ვიდეოკამერა დროებით გაითიშა. სისტემა მხოლოდ მას შემდეგ აღდგა, რაც ტექნიკურმა ჯგუფებმა უზრუნველყვეს სათვალთვალო ქსელის ინტერნეტისაგან სრული იზოლაცია. მიუხედავად ამისა, ექსპერტები ეჭვქვეშ აყენებენ სისტემის უსაფრთხოებას.

მოწყვლადობის რისკები

Financial Times-თან საუბრისას ერთ-ერთმა უკრაინელმა „ვიდეოჰაკერმა“ განაცხადა, რომ მოსკოვში, მათ შორის კრემლის მიმდებარე ტერიტორიაზე დამონტაჟებული კამერები, ხშირად მოწყვლადია ჰაკერული შეტევების მიმართ. უკრაინულმა მხარემ წარსულში უკვე მოახერხა რუსული საგზაო კამერების ქსელში შეღწევა, რასაც მობილური ტელეფონების მონაცემების ანალიზიც დაემატა.

საფრთხე რეალურია: სისტემა, რომელიც თავდაპირველად მოსახლეობის გასაკონტროლებლად შეიქმნა, შესაძლოა თავად რუსეთის პრეზიდენტის წინააღმდეგ იქნას გამოყენებული. დიმიტრი პესკოვმა ამ საკითხზე კომენტარის გაკეთებაზე უარი განაცხადა.

მომავლის ტექნოლოგიები და ჩინეთის როლი

სტატიაში ხაზგასმულია ჩინეთის როლი, რომელიც მასშტაბურ ინვესტიციებს დებს ხელოვნური ინტელექტის მქონე კამერების განვითარებაში. ეს სისტემები არა მხოლოდ იწერენ ვიდეოს, არამედ აანალიზებენ ადამიანის ქცევას, ინტერპრეტირებენ სცენებს და ავტომატურად პოულობენ კონკრეტულ პიროვნებებს.

„ეს თვალთვალისა და დაზვერვის წმინდა გრაალს წარმოადგენს. ჩვენ შეგვიძლია თვალი ვადევნოთ თითოეული ადამიანის ქცევას, რაც უსაზღვრო შესაძლებლობებს გვაძლევს“, - აცხადებს ევროპელი ჩინოვნიკი Financial Times-თან ინტერვიუში.

ამ ტექნოლოგიების განვითარება ავტორიტარული რეჟიმებისთვის ორლესიან მახვილად იქცევა. ერთის მხრივ, ისინი აძლიერებენ კონტროლს მოსახლეობაზე, მეორეს მხრივ კი, ქმნიან კრიტიკულ მოწყვლადობას, რომლითაც მტრულად განწყობილმა მხარეებმა შესაძლოა ისარგებლონ.