უკრაინაში მიმდინარე საომარ მოქმედებებში ისტორიული და საგანგაშო პრეცედენტი დაფიქსირდა. უკრაინული თავდაცვის ინდუსტრიის მაღალჩინოსნის განცხადებით, სრულად ავტონომიურმა დრონებმა, რომლებსაც ადამიანური მეთვალყურეობა არ ჰქონდათ, პირველად მოკლეს მოწინააღმდეგე ჯარისკაცები.

საუბარია ე.წ. „ტერმინატორის“ ტიპის 10 დრონზე, რომლებიც ფრონტის ხაზზე საცდელად გამოიყენეს. დრონების მწარმოებლის, ალექსანდრ კოხანოვსკის თქმით, ეს იყო ექსპერიმენტი, რომლის დროსაც კვადროკოპტერები დაპროგრამდნენ კონკრეტული მიმართულებით ფრენისთვის, რის შემდეგაც ისინი „ტერმინატორის რეჟიმში“ გადადიოდნენ.

ამ რეჟიმში დრონები ავტონომიურად ეძებენ და ანადგურებენ სამიზნეებს. კოხანოვსკის განმარტებით, ტექნოლოგია სრულად ავტონომიურია: „ჩვენ უბრალოდ ვუშვებთ მას და ვიცით, რომ ყველაფერი, რასაც ის ამ ტერიტორიაზე აღმოაჩენს, განადგურდება. ოპერატორს დრონთან კავშირი არ აქვს, ვიდეოს ვერ ხედავს და პროცესში ვერ ერევა“.

ტესტირება დაახლოებით ორი წლის წინ, ბახმუტისა და ჩასივ იარის მიმდებარედ ჩატარდა. ვინაიდან ავტონომიურ დრონებს არ ჰქონდათ უკუკავშირი, შედეგების გადასამოწმებლად ტერიტორიაზე მოგვიანებით ადამიანების მიერ მართული დრონები გაუშვეს. მათ დააფიქსირეს რამდენიმე მოკლული ჯარისკაცი და დაზიანებული სატვირთო ავტომობილი.

მიუხედავად იმისა, რომ AI-ს სამხედრო სფეროში აქტიურად იყენებენ სამიზნეების შესარჩევად, დღემდე პრაქტიკა გულისხმობდა „ადამიანს მარყუჟში“ (human in the loop), რომელიც გადაწყვეტილებას საბოლოოდ ადასტურებდა. კოხანოვსკის აღიარება პირველი კატეგორიული მტკიცებულებაა იმისა, რომ ომში ადამიანი მხოლოდ ხელოვნური ინტელექტის გადაწყვეტილებით დაიღუპა.

უკრაინის თავდაცვის სამინისტრომ აღნიშნულ ტესტთან დაკავშირებით კომენტარისგან თავი შეიკავა. ამჟამინდელი კანონმდებლობით, უკრაინაში აკრძალულია ხელოვნური ინტელექტის გამოყენება სამიზნის განადგურების საბოლოო ეტაპზე, თუმცა მიმდინარეობს დისკუსიები წესების შესაძლო შემსუბუქებაზე.

ექსპერტები ამ მოვლენას შემაშფოთებლად აფასებენ. ოქსფორდის უნივერსიტეტის მკვლევარი მარიაროსარია ტადეო აცხადებს, რომ AI-ს მიერ ადამიანის მოკვლა ჯარისკაცს ღირსებას ართმევს და პასუხისმგებლობის საკითხს ბუნდოვანს ხდის. მისი თქმით, მსგავსი სისტემები საერთაშორისო დონეზე უნდა აიკრძალოს.

პარალელურად, უკრაინული კომპანიები აგრძელებენ ახალი სისტემების შექმნას. ოქტომბერში იგეგმება ALITA სისტემის გაშვება, რომელიც 64 დრონს მოიცავს და შეძლებს ავტონომიურად თვალყური ადევნოს საჰაერო სივრცეს. თუმცა, კანონის თანახმად, საბოლოო დარტყმა მაინც ადამიანის მიერ უნდა იყოს ვერიფიცირებული.