„ინფორმატორების საბჭოთა კულტურა“: როგორ ცხოვრობენ ფემინისტი აქტივისტები ალყაში

საქართველოში სამოქალაქო საზოგადოებაზე ზეწოლა ინტენსიურ ფაზაშია. ფემინისტი აქტივისტები, რომლებმაც OC Media-სთან ანონიმურად ისაუბრეს, აღწერენ შიშის ატმოსფეროს, სადაც თითოეული ნაბიჯი გააზრებულ სიფრთხილეს მოითხოვს.

აქტივისტების თქმით, ნებისმიერ საჯარო გამოსვლამდე ორჯერ ფიქრობენ. თუ ოთახში ერთი ადამიანი მაინც არ არის მათი წრიდან, სიფრთხილის დამატებითი ფენა ირთვება. ეს ვითარება ბოლო ორი წლის განმავლობაში, „ქართული ოცნების“ მიერ ინიცირებული საკანონმდებლო ცვლილებების ფონზე ჩამოყალიბდა.

„უცხოური გავლენის“ შესახებ კანონმა და გრანტების მარეგულირებელმა ახალმა მექანიზმებმა სამოქალაქო სექტორის საქმიანობა მკვეთრად შეზღუდა. 2026 წელს ინიცირებულმა ცვლილებებმა, რომელიც „უცხოური გრანტის“ განსაზღვრებას აფართოებს, შესაძლოა, აქტივისტებს 12 წლამდე პატიმრობა დაუწესოს.

ბევრი ორგანიზაცია „გადარჩენის რეჟიმზე“ გადავიდა. ზოგმა საქმიანობა დროებით შეაჩერა, ნაწილმა კი მუშაობა საზღვარგარეთ ან არაფორმალურ სივრცეებში გადაიტანა. საჯარო ხილვადობის შემცირება ახლა მათი ერთადერთი გზაა.

აქტივისტები აღნიშნავენ, რომ „ანტიგენდერული“ ნარატივები ხელისუფლების მთავარ პოლიტიკურ იარაღად იქცა. წლების განმავლობაში, მსგავს რიტორიკას ბევრი არასერიოზულად აღიქვამდა, თუმცა დღეს ეს სტრატეგია სოციალური შიშების მობილიზებას ემსახურება.

„ეს საბჭოთა სტილის ინფორმატორების კულტურას ჰგავს“, — ამბობს ერთ-ერთი რესპონდენტი. მისი თქმით, ადამიანებს შორის უნდობლობა ხელოვნურად იზრდება, რადგან ნებისმიერ დროს შესაძლებელია „დაგიჭირონ“ ან გაგაშავონ.

მუნიციპალიტეტებთან და საჯარო უწყებებთან თანამშრომლობა თითქმის სრულად შეწყდა. ფემინისტური ჯგუფები, რომლებიც ადრე სოციალურ პროექტებზე მუშაობდნენ, ახლა იზოლაციაში აღმოჩნდნენ. ეს პროცესი საზოგადოების პოლარიზაციას კიდევ უფრო აღრმავებს.

მიუხედავად ყველაფრისა, აქტივისტები უკან დახევას არ აპირებენ. ქალები კვლავ რჩებიან საპროტესტო მოძრაობებისა და ურთიერთდახმარების ქსელების ცენტრში. „ათი წლის წინ ჩვენ არ გვყავდა ამდენი ადამიანი, ვინც უფლებებზე ღიად საუბრობდა“, — აღნიშნავენ ისინი.

ემოციური გადაწვა მრავალი აქტივისტისთვის ყოველდღიურობაა. თუმცა, სოლიდარობა ის ძალაა, რომელიც მათ აერთიანებთ. „კონტექსტი შეიცვალა, მაგრამ ჩვენ — არა“, — აცხადებენ აქტივისტები.