ანტარქტიდის ჰექტორიას მყინვარი მასშტაბური და უჩვეულოდ სწრაფი კოლაფსის ეპიცენტრში მოექცა. 2022 წლის დასაწყისიდან 2023 წლის გაზაფხულამდე პერიოდში მყინვარმა სიგრძეში დაახლოებით 25 კილომეტრი დაკარგა, რაც თანამედროვე დაკვირვებების ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე დრამატული მაჩვენებელია.

კოლაფსის ქრონოლოგია

მეცნიერული კვლევის თანახმად, ყველაზე კრიტიკული ფაზა ორთვიან მონაკვეთს უკავშირდება, როდესაც მყინვარის კიდემ 8 კილომეტრით უკან დაიხია. ეს ფაქტი მიწაზე დაფუძნებული მყინვარული ყინულის უკანდახევის ყველაზე სწრაფ შემთხვევად ითვლება.

პროცესი 2002 წელს, ლარსენ B-ს ყინულის შელფის დაშლით დაიწყო. სწორედ ეს შელფი ასრულებდა ბარიერის როლს და იცავდა მიმდებარე მყინვარებს. მას შემდეგ ჰექტორიას მყინვარი თანდათან თხელდებოდა.

რა გახდა უეცარი დაშლის მიზეზი?

მყინვარის სტაბილურობას 2011 წლიდან ზღვის ყინული უზრუნველყოფდა, თუმცა 2022 წლის იანვარში ძლიერმა ოკეანურმა ტალღებმა ეს დამცავი ფენა გაანადგურა. მხარდაჭერის გარეშე დარჩენილი მყინვარი სწრაფად დაიშალა.

მკვლევარებმა აღმოაჩინეს, რომ მყინვარის სტრუქტურა ე.წ. „ყინულის ვაკეზე“ იყო დაფუძნებული. მოქცევის დროს ზღვის წყალი ყინულის ქვემოთ აღწევდა და მას ფსკერიდან აცალკევებდა, რამაც „ტივტივზე დაფუძნებული კალვინგი“ გამოიწვია. ეს არის პროცესი, როდესაც ყინულის დიდი მასები მოულოდნელად წყდება და ცალკეულ ნაწილებად იშლება.

მომავალი პროგნოზები

NASA-ს თანამგზავრულმა მონაცემებმა, მათ შორის ICESat-2-მა, დაადასტურა, რომ მყინვარი ზედაპირის ქვეშაც ინტენსიურად თხელდებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ ჰექტორია შედარებით მცირე ზომის მყინვარია, მეცნიერები აფრთხილებენ, რომ ანალოგიური პროცესები უფრო დიდ მყინვარებზე გლობალურ მასშტაბით გაცილებით მძიმე შედეგებს გამოიწვევს.

სპეციალისტების აზრით, ჰექტორიას კოლაფსის ყველაზე მწვავე ფაზა უკვე დასრულებულია. სავარაუდოდ, მომავალში დნობის პროცესი შენელდება, რადგან მყინვარმა უკვე დაკარგა მასის დიდი ნაწილი და ფაქტობრივად, ფიორდად გარდაქმნის გზაზე დგას.

მომავალში მეცნიერები ახალი ტექნოლოგიების, კერძოდ, NISAR-ისა და SWOT-ის თანამგზავრების იმედზე არიან, რომლებიც დედამიწის ყინულოვანი საფარის ცვლილებებს სანტიმეტრული სიზუსტით აკვირდებიან.