მეორე ტიპის დიაბეტის მქონე პაციენტების დიდ ნაწილს GLP-1 რეცეპტორების აგონისტები, მათ შორის პოპულარული პრეპარატი Ozempic-ი, მკურნალობის კურსის ფარგლებში ენიშნებათ. თუმცა, სტენფორდის მედიცინის სკოლისა და საერთაშორისო გუნდის მიერ ჩატარებულმა ათწლიანმა კვლევამ აჩვენა, რომ მედიკამენტის ეფექტიანობა შესაძლოა პაციენტის გენეტიკურ მონაცემებზე იყოს დამოკიდებული.

მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ მოსახლეობის დაახლოებით 10%-ს აქვს გენეტიკური ვარიანტები, რომლებიც ორგანიზმში ე.წ. GLP-1 რეზისტენტობას იწვევს. ასეთ პაციენტებში ჰორმონი GLP-1, რომელიც სისხლში შაქრის დონეს არეგულირებს, ორგანიზმში მაღალი კონცენტრაციით გვხვდება, თუმცა სასურველ ბიოლოგიურ ეფექტს ვერ ახდენს.

გენეტიკური ფაქტორები და მკურნალობის კურსი

კვლევის თანახმად, PAM (peptidyl-glycine alpha-amidating monooxygenase) ფერმენტის მქონე გენეტიკური ვარიანტები პირდაპირ კავშირშია პრეპარატის დაბალ ეფექტიანობასთან. ეს ფერმენტი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია ჰორმონების, მათ შორის GLP-1-ის გააქტიურებისთვის. როდესაც PAM ფერმენტი სათანადოდ არ ფუნქციონირებს, ორგანიზმი ვერ ახერხებს მედიკამენტის სრულად ათვისებას.

კლინიკურმა დაკვირვებებმა აჩვენა, რომ პაციენტები, რომლებსაც აღნიშნული გენეტიკური ვარიანტები აქვთ, ექვსთვიანი მკურნალობის შემდეგაც კი ვერ აღწევენ სისხლში შაქრის სასურველ მაჩვენებლებს. ეს კი ექიმებს უბიძგებს, დროულად შეცვალონ მკურნალობის ტაქტიკა.

რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?

მკვლევართა ჯგუფი აღნიშნავს, რომ ეს აღმოჩენა პერსონალიზებული მედიცინის ახალ ეტაპს ხსნის. ექიმებს უკვე შეუძლიათ, პაციენტის გენეტიკური პროფილის საფუძველზე წინასწარ განსაზღვრონ, რამდენად ეფექტიანი იქნება მათთვის GLP-1-ზე დაფუძნებული თერაპია. ეს თავიდან ააცილებს პაციენტებს არაეფექტიანი მკურნალობის ხანგრძლივ პროცესს.

კვლევა არ იძლევა ცალსახა პასუხს იმაზე, თუ როგორ მოქმედებს ეს გენეტიკური ფაქტორები წონის კლების პროცესზე, რადგან დიაბეტისა და სიმსუქნის მკურნალობისას პრეპარატების დოზირება განსხვავებულია. თუმცა, მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ მსგავსი გენეტიკური ვარიანტები შესაძლოა წონის კლებაზეც ახდენდეს გავლენას.

სამომავლოდ, მეცნიერები გეგმავენ უფრო ღრმად შეისწავლონ აღნიშნული რეზისტენტობის მექანიზმები და შეიმუშაონ ისეთი მედიკამენტები, რომლებიც პაციენტებს GLP-1-ის მიმართ მგრძნობელობას გაუზრდის.