მეცნიერები აუტიზმის სპექტრის აშლილობის (ASD) პოტენციურ გარემო ფაქტორებს აქტიურად სწავლობენ. ჟურნალ JAMA Pediatrics-ში გამოქვეყნებულმა ახალმა ნაშრომმა ყურადღება გაამახვილა სასმელ წყალში ლითიუმის შემცველობასა და ბავშვებში აუტიზმის დიაგნოზის დასმის სიხშირეს შორის შესაძლო კორელაციაზე.

კვლევა დანიაში ჩატარდა, სადაც მეცნიერებმა 2000-დან 2013 წლამდე დაბადებული ათასობით ბავშვის მონაცემები შეისწავლეს. ანალიზისთვის გამოყენებული იქნა 8,842 ASD-ის დიაგნოზის მქონე პირი და 43,864 საკონტროლო ჯგუფის წარმომადგენელი. მკვლევრებმა შეადარეს მათი საცხოვრებელი ადგილების მიხედვით წყალმომარაგების სისტემებში ლითიუმის კონცენტრაცია.

შედეგები და დაკვირვებები

კვლევის მიხედვით, ლითიუმის მაღალი დონის მქონე წყალთან კონტაქტისას, აუტიზმის დიაგნოზის რისკი გარკვეულწილად იზრდებოდა. იმ პირებში, რომელთა ორსულობის პერიოდში წყალში ლითიუმის შემცველობა ყველაზე მაღალი იყო, აუტიზმის დიაგნოზის რისკი 46%-ით მეტი აღმოჩნდა, ვიდრე იმ ჯგუფში, სადაც ლითიუმის კონცენტრაცია მინიმალური იყო.

თუმცა, მეცნიერები ხაზს უსვამენ, რომ ეს დაკვირვება არ ნიშნავს პირდაპირ მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს. ჰარვარდის სამედიცინო სკოლის პროფესორი დევიდ ბელინგერი აღნიშნავს, რომ აუტიზმის ბიოლოგიური საფუძვლების სრულყოფილად გააზრებამდე, რთულია განვასხვავოთ რეალური მიზეზობრიობა შემთხვევითი დამთხვევებისგან.

რატომ არის აუცილებელი სიფრთხილე?

ექსპერტები მიუთითებენ, რომ ლითიუმი ბუნებრივად გვხვდება როგორც საკვებში, ისე მიწისქვეშა წყლებში. უფრო მეტიც, ფარმაკოლოგიური დოზებით ლითიუმი გამოიყენება ბიპოლარული აშლილობის სამკურნალოდ. კვლევები, რომლებიც ორსულობისას ლითიუმის მაღალ დოზებს შეისწავლიან, აუტიზმთან კავშირს არ ადასტურებენ.

„ნებისმიერი დამაბინძურებელი, რომელიც გავლენას ახდენს განვითარებად ადამიანის ტვინზე, საფუძვლიან შესწავლას საჭიროებს,“ — აცხადებს კვლევის თანაავტორი, დოქტორი ბეატე რიცი.

ამჟამად აუტიზმის ზუსტი მიზეზები უცნობია. მიუხედავად იმისა, რომ სტატისტიკურად აუტიზმის დიაგნოზების რაოდენობა იზრდება, CDC-ის მონაცემებით, ეს უმეტესად დიაგნოსტიკური მეთოდების გაუმჯობესებისა და სკრინინგის გაფართოების შედეგია. მეცნიერები თანხმდებიან, რომ საჭიროა შემდგომი კვლევები, რათა დადგინდეს, არსებობს თუ არა რაიმე ბიოლოგიურად სარწმუნო მექანიზმი, რომელიც წყალში არსებულ მცირე რაოდენობის ლითიუმს აუტიზმთან დააკავშირებს.