მილიონობით ადამიანი მთელ მსოფლიოში იტანჯება ობსტრუქციული ძილის აპნოეთი — მდგომარეობით, რომელიც ძილის დროს სუნთქვის პერიოდულ შეწყვეტას იწვევს. მიუხედავად იმისა, რომ ეს დარღვევა ხშირად ასოცირდება მხოლოდ დაღლილობასთან, მეცნიერული კვლევები ადასტურებს, რომ მას გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების განვითარების მაღალი რისკი ახლავს.

ASM Microbe 2026-ზე წარდგენილი ახალი კვლევა, რომელიც თაგვებზე ჩატარდა, მოულოდნელ კავშირს პოულობს ნაწლავის მიკროფლორასა და ძილის აპნოეს შედეგად გამოწვეულ გულის დაავადებებს შორის. როგორც ჩანს, ნაწლავებში არსებული ნაერთები და ბაქტერიები ორგანიზმისთვის დამცველობით ფუნქციას ასრულებენ.

როგორ მოქმედებს აპნოე ორგანიზმზე?

სუნთქვის შეწყვეტისას ორგანიზმში ჟანგბადის დონე იკლებს, ნახშირორჟანგის რაოდენობა კი იზრდება. ეს პროცესი ორგანიზმში ჯაჭვურ რეაქციას იწვევს. წინა კვლევების თანახმად, ჟანგბადის ნაკლებობა ცვლის ნაღვლის მჟავების შემადგენლობას, რომლებიც ღვიძლში წარმოიქმნება და ცხიმების მონელებაში მონაწილეობს.

ნაღვლის მჟავები მხოლოდ საჭმლის მომნელებელ სისტემაში არ მოქმედებს — ისინი სისხლში ხვდება და ქიმიური მესინჯერების როლს ასრულებს სხვადასხვა ორგანოსთვის. მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ნაწლავის მიკრობებს შეუძლიათ ნაღვლის მჟავების მოდიფიცირება, რაც პირდაპირ მოქმედებს არტერიებში ფირფიტების (ათეროსკლეროზის) დაგროვებაზე.

კვლევის შედეგები: ნაღვლის მჟავების რეცეპტორის როლი

კალიფორნიის უნივერსიტეტის მეცნიერთა ჯგუფმა შეისწავლა თაგვების ორი ჯგუფი, რომლებსაც გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებისკენ ჰქონდათ მიდრეკილება. ერთი ჯგუფი იყო საკონტროლო, ხოლო მეორე ჯგუფს არ გააჩნდა სპეციფიკური ნაღვლის მჟავის რეცეპტორი, სახელად FXR (farnesoid X receptor).

ექსპერიმენტის განმავლობაში ცხოველებს აკვირდებოდნენ როგორც ნორმალურ პირობებში, ისე ძილის აპნოეს იმიტირებულ გარემოში. შედეგებმა აჩვენა, რომ FXR რეცეპტორის არარსებობის შემთხვევაში, არტერიებში ცხიმოვანი ფირფიტების დაგროვება მნიშვნელოვნად შემცირდა. უფრო მეტიც, ნაწლავის მიკრობიომი გაცილებით ნაკლებად დაზიანდა აპნოეს სიმულირებული პირობებისას.

კვლევის წამყვანმა ავტორმა, სელესტ ალბანდმა აღნიშნა, რომ მიკრობულად მოდიფიცირებული ნაღვლის მჟავები და მათი ურთიერთქმედება FXR რეცეპტორთან არის გასაღები იმისა, თუ როგორ რეაგირებს ორგანიზმი აპნოეს მიერ გამოწვეულ სტრესზე.

მომავლის პერსპექტივები

მკვლევრები გეგმავენ კვლევების გაგრძელებას ადამიანების მონაცემების ანალიზით, რათა დადგინდეს, მოქმედებს თუ არა ეს მექანიზმი ჩვენს ორგანიზმშიც. თუ ჰიპოთეზა დადასტურდება, ეს გზას გაუხსნის ახალ თერაპიულ მეთოდებს. ეს შეიძლება იყოს როგორც სპეციფიკური ნაღვლის მჟავების დანამატები, ისე პრობიოტიკები, რომლებიც მიკრობიომის დაბალანსებით გულის დაავადებების რისკს შეამცირებენ.