UV გამოსხივება: სარგებელი და ფარული საფრთხეები

მზის სხივები დედამიწის ატმოსფეროში ულტრაიისფერ (UV) გამოსხივებას ატარებს. მცირე დოზით ის აუცილებელია D ვიტამინის სინთეზისთვის, რაც ძვლოვანი სისტემისა და იმუნიტეტისთვის გადამწყვეტია. თუმცა, ლონდონის წმინდა გიორგის სახელობის უნივერსიტეტის პროფესორი დოროთი ბენეტი აფრთხილებს, რომ მზის სხივებთან ხანგრძლივი კონტაქტი სერიოზულ რისკებს ატარებს.

UV გამოსხივება აზიანებს კანის უჯრედების დნმ-ს, რაც კანის კიბოს განვითარების პირდაპირი მიზეზია. მელანომა, რომელიც კანის კიბოს ერთ-ერთი ყველაზე სახიფათო ფორმაა, სტატისტიკურად სულ უფრო ხშირი ხდება და ეს პირდაპირ კავშირშია მზის აბაზანებისადმი დამოკიდებულებასთან.

რა არის UV ინდექსი და როგორ გავიგოთ საფრთხის დონე?

UV ინდექსი (UVI) ულტრაიისფერი გამოსხივების საერთაშორისო საზომია. ის იწყება ნულიდან და შესაძლოა 10-საც გადააჭარბოს. რაც უფრო მაღალია მაჩვენებელი, მით უფრო სწრაფად ზიანდება კანი და თვალები.

  • მზის პიკი: ყველაზე მაღალი მაჩვენებლები ფიქსირდება ე.წ. „მზის შუადღის“ გარშემო, დილიდან ადრეულ შუადღემდე.
  • ტემპერატურა არ არის კრიტერიუმი: ხშირად ვცდებით, როცა გვგონია, რომ თუ გარეთ გრილა, მზე უსაფრთხოა. UV გამოსხივება ერთნაირად ძლიერია როგორც 20, ისე 30 გრადუს სიცხეში.
  • ღრუბლიანი ამინდი: თხელი ღრუბლები ვერ აკავებს UV სხივებს, ამიტომ მოღრუბლულ ამინდშიც კი შესაძლებელია კანის დამწვრობა.

როგორ დავიცვათ თავი ეფექტურად?

დერმატოლოგები ხაზს უსვამენ, რომ მზისგან დამცავი კრემის გამოყენებისას ადამიანები ხშირად უშვებენ შეცდომებს. ბრიტანეთის დერმატოლოგთა ასოციაციის წევრი, დოქტორი ბავ შერგილი აღნიშნავს, რომ ადამიანებს ხშირად ავიწყდებათ ისეთი მნიშვნელოვანი ზონები, როგორიცაა ცხვირის გვერდები, საფეთქლები და გულმკერდის ზედა ნაწილი.

„არ არსებობს გარუჯვის უსაფრთხო ან ჯანსაღი მეთოდი. როდესაც ირუჯებით, კანი ცდილობს დნმ-ის დაცვას პიგმენტის გამომუშავებით, თუმცა ეს დაცვა მინიმალურია და შეესაბამება მხოლოდ SPF 4-ს, რაც დამწვრობისგან ვერ დაგიცავთ“, — აცხადებს დოქტორი შერგილი.

რაც შეეხება კანის ფერს, მითია, რომ მუქი კანის მქონე ადამიანებს რისკი არ აქვთ. მიუხედავად იმისა, რომ გარეგნულად კანი შეიძლება მუქი ჩანდეს, UV გამოსხივებისგან გამოწვეული იმუნური სისტემის დაზიანება და თვალის პრობლემები, როგორიცაა კატარაქტა, თანაბრად ემუქრება ყველას, კანის ფერის მიუხედავად.

საბოლოო რჩევა მარტივია: გამოიყენეთ მზისგან დამცავი კრემი საკმარისი რაოდენობით (მთელი სხეულისთვის დაახლოებით 6-8 ჩაის კოვზი) და მოერიდეთ მზის პირდაპირ სხივებს პიკის საათებში.