თანამედროვე ციფრული სამყარო ეფუძნება ცენტრალიზებულ სერვერებს, რომლებიც უზრუნველყოფენ ჩვენს ყოველდღიურ თანამშრომლობას. თუმცა, ამ კომფორტს ფარული საფრთხე ახლავს: მონაცემები, რომლებსაც ვამუშავებთ ტექსტურ რედაქტორებში, ცხრილებსა თუ დიზაინ-პროგრამებში, სერვერებზე ხშირად ღია სახით ინახება.

ეს ნიშნავს, რომ ნებისმიერ მხარეს, ვისაც სერვერზე წვდომა აქვს — იქნება ეს ჰაკერი, სისტემის ადმინისტრატორი თუ სახელმწიფო უწყება — შეუძლია იხილოს თქვენი კონფიდენციალური ინფორმაცია. გარდა ამისა, სერვერის მფლობელი ადგენს მონაცემების შენახვისა და გაზიარების წესებს, რაც მომხმარებლის კონტროლს საგრძნობლად ამცირებს.

რა არის Encrypted Spaces?

Encrypted Spaces წარმოადგენს ახალ კვლევით არქიტექტურას, რომელიც თანამშრომლობით ინსტრუმენტებს ცვლის. მისი მთავარი მიზანია, შექმნას გარემო, სადაც მონაცემები ინახება სერვერზე, თუმცა სერვერს არ აქვს საშუალება, დაინახოს ან შეცვალოს ის, რისი უფლებაც ჩვენ არ მიგვიცია.

სისტემა ეფუძნება კრიპტოგრაფიულ ვერიფიკაციას, რაც მომხმარებელს აძლევს გარანტიას, რომ სერვერი მუშაობს ზუსტად ისე, როგორც დაგეგმილია. ამავდროულად, დეველოპერებსა და მომხმარებლებს არ უწევთ რთული კრიპტოგრაფიული დეტალების მართვა.

არქიტექტურის ხუთი კომპონენტი

Encrypted Spaces სისტემა ხუთ ძირითად ელემენტს აერთიანებს, რომლებიც უზრუნველყოფენ ჯგუფური მუშაობის უსაფრთხოებას:

  • წევრობის სტატუსი: ვინ მონაწილეობს სივრცეში.
  • ვერიფიცირებადი ბაზა: მონაცემთა ბაზა, რომელსაც აქვს მხოლოდ დამატების (append-only) ფუნქცია.
  • გასაღებების მართვა: უსაფრთხო წვდომის კონტროლი.
  • გასაღებების შენახვა: მონაცემთა აღდგენისა და შენახვის პოლიტიკა.
  • აპლიკაციის ოპერაციები: კონკრეტული ფუნქციები, რომლებიც ლოგიკას განსაზღვრავს.

ამჟამად გუნდი მუშაობს პროტოტიპზე, რომელიც Firebase-ის ან Supabase-ის მსგავსი სინქრონიზაციის ძრავად ფუნქციონირებს. აპლიკაციის დეველოპერებისთვის ეს სერვისი ისეთივე მარტივია, როგორც ჩვეულებრივი API, თუმცა ფონურად ყველა მოქმედება კრიპტოგრაფიულად არის დაცული.

ვინ დგას პროექტის უკან?

პროექტი წარმოადგენს საერთაშორისო თანამშრომლობას, რომელშიც ჩართულნი არიან ექსპერტები Microsoft Research-იდან, Harvard-ის Berkman Klein Center-იდან და Signal Protocol-ის თანაშემქმნელები. მათი მიზანია, შეამცირონ პერსონალური მონაცემების ხანგრძლივი შენახვა და შექმნან უფრო კონფიდენციალური ციფრული სივრცეები.