2 ფოტო — დააჭირე გასადიდებლად

გლობალური მასშტაბით მიგრაციული პროცესები რეკორდულ ნიშნულამდე გაიზარდა. თუ 2000 წელს წელიწადში დაახლოებით 13 მილიონი ადამიანი იცვლიდა საცხოვრებელ ადგილს, 2023 წლისთვის ეს მაჩვენებელი 35 მილიონამდე გაიზარდა. ახალი კვლევა, რომელიც ჟურნალ Nature-ში გამოქვეყნდა, ბოლო 33 წლის განმავლობაში შექმნილ ყველაზე დეტალურ სურათს გვთავაზობს.

მკვლევარებმა 230 ქვეყნისა და ტერიტორიის მონაცემები გააანალიზეს. მათ ხელოვნური ინტელექტის მოდელი გამოიყენეს, რომელიც სხვადასხვა წყაროდან მიღებულ ინფორმაციას აერთიანებს. მოდელმა გაითვალისწინა ეკონომიკური ცვლილებები, კლიმატური ფაქტორები, შეიარაღებული კონფლიქტები და პოლიტიკური რეფორმები.

ისტორიული მონაცემები გვიჩვენებს, რომ მიგრაციის მასშტაბებზე გავლენას ახდენს მოულოდნელი კრიზისებიც. მაგალითად, 1994 წელს რუანდის სამოქალაქო ომის შედეგად თითქმის 950 000-მა ადამიანმა დატოვა ქვეყანა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას შეაფარა თავი. ეს ისტორიაში დაფიქსირებული ერთჯერადი მიგრაციის ყველაზე დიდი მაჩვენებელია.

რატომ არის ეს მონაცემები მნიშვნელოვანი?

2 ფოტო — დააჭირე გასადიდებლად

დემოგრაფები აღნიშნავენ, რომ მიგრაციის სტატისტიკა ტრადიციულად ყველაზე ნაკლებად სანდო მონაცემებს წარმოადგენდა. ხშირად მიგრაციულ ნაკადებს მხოლოდ შობადობისა და სიკვდილიანობის ცვლილებების მიხედვით, არაპირდაპირი გზით ანგარიშობდნენ. ამასთან, ბევრი ქვეყანა არ აწარმოებს ემიგრანტებისა და იმიგრანტების ზუსტ აღრიცხვას.

სტატისტიკოსი გაი აბელი, რომელიც კვლევის ერთ-ერთი ავტორია, განმარტავს, რომ გაეროსა და მსოფლიო ბანკის არსებული მონაცემები ხუთ ან ათწლიან ინტერვალებს მოიცავს, რაც რეალურ სურათს აცდენილია. „ბევრი ადამიანი მიგრაციაში რამდენიმე წლით მიდის და შემდეგ ბრუნდება ან სხვაგან გადადის. არსებული სისტემები ამ დინამიკას ვერ აფიქსირებს“, — ამბობს აბელი.

ჰიბრიდული მიდგომა და ხელოვნური ინტელექტი

მკვლევარებმა, მათ შორის ტომას გასკინმა, შეიმუშავეს ჰიბრიდული მეთოდი, რომელიც კლასიკურ მათემატიკურ მოდელებს და ღრმა სწავლების (deep learning) ქსელებს აერთიანებს. სისტემამ გააანალიზა ათობით ფაქტორი, მათ შორის:

  • ეკონომიკური სტატუსი და ვაჭრობა ქვეყნებს შორის;
  • რელიგიური მსგავსებები;
  • ომები და კონფლიქტები;
  • კოლონიური კავშირები;
  • ენობრივი სიახლოვე.

ეს მიდგომა საშუალებას იძლევა, ყოველწლიურად შეფასდეს, რამდენი ადამიანი შევიდა ან გავიდა კონკრეტული ქვეყნიდან. როგორც ექსპერტები აღნიშნავენ, ასეთი წლიური რეზოლუცია ბევრად მეტ ინფორმაციას იძლევა, ვიდრე ხანგრძლივი ინტერვალებით დათვლილი სტატისტიკა, რომელიც რეალურ პროცესებს ხშირად ფარავს.