ათწლეულების განმავლობაში უნივერსიტეტის დიპლომი დასაქმების ბაზარზე ერთგვარ გარანტიას წარმოადგენდა. კურსდამთავრებულებს სამსახურის შოვნის გაცილებით უკეთესი შანსი ჰქონდათ, ვიდრე დანარჩენ სამუშაო ძალას. თუმცა, 2019 წლიდან ეს ტენდენცია რადიკალურად შეიცვალა.

დღეს აშშ-ში ახალგაზრდა სპეციალისტები უმუშევრობის უფრო მაღალი რისკის წინაშე დგანან, ვიდრე ზოგადად დასაქმებულთა მასა. 2026 წლის დასაწყისისთვის კურსდამთავრებულთა უმუშევრობის მაჩვენებელი 5.6%-ს შეადგენდა, მაშინ როცა მთლიანი სამუშაო ძალისთვის ეს ციფრი 4.2%-ია. ეს სხვაობა რეკორდულია.

რატომ მოხდა გარდატეხა?

საინტერესოა, რომ ეს ცვლილება არ უკავშირდება არც პანდემიას და არც ხელოვნური ინტელექტის ბუმს. ტენდენცია 2019 წლის დასაწყისში დაიწყო, როდესაც კურსდამთავრებულთა უმუშევრობის მაჩვენებელმა პირველად გადააჭარბა საშუალო მაჩვენებელს. მას შემდეგ, ეს უფსკრული მხოლოდ იზრდება.

ეკონომისტები მიზეზებზე კამათობენ. ნიუ-იორკის ფედერალური სარეზერვო ბანკის კვლევის თანახმად, პრობლემის 64% დისტანციურ მუშაობას უკავშირდება. დამსაქმებლები თავს იკავებენ გამოუცდელი კადრების დისტანციურად აყვანისგან, რადგან მათთვის საჭირო მენტორობის უზრუნველყოფა რთულია.

რა როლი აქვს ტექნოლოგიებს?

სტენფორდის უნივერსიტეტის მკვლევრები პროცესში ხელოვნური ინტელექტის კვალსაც ხედავენ. 22-დან 25 წლამდე ასაკის თანამშრომელთა დასაქმება იმ სფეროებში, სადაც AI-ს გამოყენება მაღალია, 2022 წლის ბოლოდან 16%-ით შემცირდა. განსაკუთრებით რთული ვითარებაა კომპიუტერული მეცნიერებების მიმართულებით, სადაც კურსდამთავრებულთა რაოდენობა მკვეთრად გაიზარდა, ვაკანსიების რაოდენობამ კი პირიქით — იკლო.

  • არაეფექტური დასაქმება: დასაქმებულ კურსდამთავრებულთა 41% ისეთ პოზიციებზე მუშაობს, რომლებიც უმაღლეს განათლებას არ საჭიროებს.
  • ასაკობრივი სხვაობა: პრობლემა ძირითადად ახალბედებს ეხება. 25 წელს ზემოთ მყოფი დიპლომიანი სპეციალისტების უმუშევრობის დონე კვლავ დაბალია — 2.8%.
  • დიპლომის ფასი: მიუხედავად ყველაფრისა, უმაღლესი განათლება კვლავ უკეთეს პოზიციას იძლევა, ვიდრე განათლების არქონა. უმაღლესის გარეშე ახალგაზრდებში უმუშევრობა 7.2%-ია.

დასკვნის სახით შეიძლება ითქვას, რომ დიპლომი კვლავ აუცილებელი პირობაა კარიერული ზრდისთვის, თუმცა ის უკვე აღარ უზრუნველყოფს სწრაფ და მარტივ შესვლას შრომის ბაზარზე, როგორც ეს წლების წინ იყო.