კიდევ ერთი ეპოქა დასრულდა: წიგნის მაღაზიებში კომპიუტერული ლიტერატურის განყოფილება ან სულ გაქრა, ან მინიმალურ ნიშნულამდე შემცირდა. წლებია, პროგრამირების წიგნები, რომლებიც მკითხველს კონკრეტული ენების — Python-ის, JavaScript-ის თუ Perl-ის ათვისებაში ეხმარებოდა, სტაბილური მოთხოვნით სარგებლობდა. დღეს ეს რეალობა შეცვლილია.

Circana BookScan-ის მონაცემებით, 2023 წლის პირველ ცხრა თვეში კომპიუტერული წიგნების გაყიდვები წინა წელთან შედარებით 16.9%-ით შემცირდა. ტენდენცია იმდენად თვალსაჩინო იყო, რომ ინდუსტრიის ანგარიშებში ამ კატეგორიის ხსენებაზე უარი თქვეს. უფრო მეტიც, 2025 წლის აგვისტოში პროფესიული, ე.წ. „სამუშაო“ ლიტერატურის სეგმენტი 22.3%-ით დაეცა.

რატომ გაქრა მოთხოვნა?

მიზეზი მარტივი და პროგნოზირებადი იყო: ხელოვნური ინტელექტის ინსტრუმენტების გაძლიერება. 2026 წლის იანვრის მონაცემებით, GitHub Copilot-ს 4.7 მილიონი გადამხდელი მომხმარებელი ჰყავს, რაც წლიურ ჭრილში 75%-იანი ზრდაა. ChatGPT-ის ყოველთვიური აქტიური მომხმარებლების რაოდენობა კი 900 მილიონს აჭარბებს.

Stack Overflow-ზე კითხვების დასმის სიხშირე 2008 წლის დონემდე დაეცა. დეველოპერებს აღარ სჭირდებათ სქელტანიანი სახელმძღვანელოების ფურცვლა, რათა პროგრამირების ლოგიკა გაიგონ. ისინი პასუხებს პირდაპირ ჩატბოტებისგან იღებენ.

პრაქტიკის დაკარგული კულტურა

„ცოდნა, მუშა პროგრამისტებისთვის, ყოველთვის იყო ბეჭდვის ნარჩენი. ბეჭდვა თავად იყო პრაქტიკა,“ — ნათქვამია წყაროში.

პროგრამირების წიგნები მკითხველს აიძულებდა, პროცესი ნელა განეხორციელებინა. დავალებების ხელით აკრეფა ავითარებდა დისციპლინას და სიღრმისეულ გააზრებას. ხელოვნური ინტელექტი მომხმარებელს მყისიერ პასუხს სთავაზობს, თუმცა ეს პასუხები ხშირად არ რჩება მეხსიერებაში, რადგან არ ხდება მისი პრაქტიკული „გატარება“.

შეიძლება ითქვას, რომ ახალი თაობის პროგრამისტები აბსტრაქციის გაცილებით მაღალ დონეზე მუშაობენ. ისინი შესაძლოა უფრო სწრაფად აშენებენ პროდუქტებს, თუმცა ის ძველი, „სურნელოვანი“ და ყავის ლაქებით დასვრილი სახელმძღვანელოები, რომლებიც პროგრამირების ისტორიის ნაწილი იყო, აღარავის აინტერესებს. წიგნების ბაზარი კარგად გრძნობს თავს, მაგრამ ტექნიკური განათლების ეს ნაწილი, როგორც ჩანს, სამუდამოდ წარსულს ჩაბარდა.