კოსმოსური ტექნოლოგიების გიგანტმა, SpaceX-მა, საფონდო ბირჟაზე ისტორიული დებიუტი შეასრულა. კომპანიამ 555.6 მილიონი აქცია, თითოეული 135 დოლარად განათავსა, რითაც ჯამში 75 მილიარდი დოლარის მოზიდვა შეძლო. ეს შედეგი ოფიციალურად აქცევს მას მსოფლიო ისტორიაში ყველაზე მასშტაბურ საჯარო შეთავაზებად (IPO).

მასკის ტრილიონერობის გზა

ამ გარიგებამ ილონ მასკი მსოფლიოს პირველი ტრილიონერის სტატუსთან მიიყვანა. მიუხედავად კომპანიის გრანდიოზული მასშტაბისა, ფინანსური დოკუმენტაცია — ე.წ. S-1 ფორმა — საკმაოდ რთულ სურათს აჩვენებს. 2025 წელს SpaceX-მა 18 მილიარდ დოლარზე მეტი შემოსავლის მიუხედავად, 4.9 მილიარდი დოლარის ზარალი განიცადა. დაარსების დღიდან კომპანიის ჯამურმა ზარალმა 37 მილიარდ დოლარს გადააჭარბა.

კონტროლი და მმართველობა

მიუხედავად საჯაროობისა, მასკი კომპანიაზე მონარქიულ კონტროლს ინარჩუნებს. ის ფლობს ხმის მიცემის უფლების დაახლოებით 85.1%-ს, რაც ტექნოლოგიური სექტორის დამფუძნებლებისთვის იშვიათი პრივილეგიაა. ეს ფაქტი ინვესტორებისთვის როგორც სტაბილურობის, ისე მაღალი რისკის წყაროა.

ვინ მოიგებს და ვინ არა?

  • თანამშრომლები: დაახლოებით 4,400-მა თანამშრომელმა შესაძლოა მილიონერის სტატუსი მოიპოვოს.
  • ინვესტორები: SPV ინვესტორები გარკვეულ გაურკვევლობაში რჩებიან, რადგან მათთვის ჭეშმარიტი წილების დადგენა მხოლოდ „ლოკ-აპ“ პერიოდის დასრულების შემდეგ გახდება შესაძლებელი.

ბიზნეს მოდელი და მომავალი

SpaceX-ის ბიზნესი სამ მთავარ საყრდენზე დგას: Starlink-ის სატელიტური ქსელი, Starship-ის რაკეტების განვითარება და xAI-სთან დაკავშირებული კომპიუტერული რესურსების გაყიდვა. კომპანიამ უკვე გააფორმა სოლიდური კონტრაქტები ტექნოლოგიურ გიგანტებთან, მათ შორის Anthropic-თან (თვეში 1.25 მილიარდი დოლარი) და Google-თან (თვეში 920 მილიონი დოლარი) გამოთვლითი სიმძლავრეების იჯარაზე.

თუმცა, ინვესტორები გაფრთხილებულნი არიან შესაძლო დილუციის შესახებ, რაც ბაზარზე Tesla-სა და SpaceX-ის შესაძლო შერწყმის შესახებ ჭორებს კვლავ აძლიერებს.