აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატამ ვერ შეძლო მთავრობის მიერ უცხოური დაზვერვის მეთვალყურეობის აქტის (FISA) განახლება. კანონი, რომელიც აშშ-ის სადაზვერვო სამსახურებს სასამართლოს ნებართვის გარეშე თვალთვალის უფლებას აძლევს, პარასკევს ძალას კარგავს. ეს ისტორიაში პირველი შემთხვევაა, როდესაც აღნიშნული ნორმატიული აქტი მოქმედებას წყვეტს.

კენჭისყრა 218 ხმით 198-ის წინააღმდეგ დასრულდა. კანონპროექტის წინააღმდეგ 19 რესპუბლიკელი კანონმდებელი წავიდა. პოლიტიკური დაპირისპირების მთავარი მიზეზი აშშ-ის პრეზიდენტის, დონალდ ტრამპის გადაწყვეტილება გახდა, რომელმაც დაზვერვის სამსახურების ზედამხედველად საკამათო რეპუტაციის მქონე ბილ პულტი დანიშნა.

რატომ არის FISA მნიშვნელოვანი?

FISA-ს, კონკრეტულად კი 702-ე სექციას, აშშ-ის ეროვნული უსაფრთხოებისთვის კრიტიკულად მიიჩნევენ როგორც დემოკრატები, ასევე რესპუბლიკელები. კანონი დაზვერვას საშუალებას აძლევს, შეაგროვოს ინფორმაცია, მათ შორის ამერიკელი მოქალაქეების შესახებ, რათა იდენტიფიცირდეს უცხოელი ჰაკერები, ჯაშუშები და პოტენციური ტერორისტები.

თუმცა, ბოლო წლებში კანონის ირგვლივ მწვავე კრიტიკა ისმის. კანონმდებლები მოითხოვენ რეფორმას, რომელიც დაზვერვას აიძულებს, ამერიკელების პირად კომუნიკაციებზე წვდომისთვის სასამართლოს ორდერი აიღოს. ადმინისტრაცია კი კანონის ცვლილებების გარეშე გაგრძელებას ითხოვდა.

საკადრო კრიზისი თეთრ სახლში

ბილ პულტის დანიშვნამ, რომელსაც დაზვერვის სფეროში გამოცდილება არ გააჩნია, კანონმდებლებში შიში გააჩინა. არსებობდა ეჭვი, რომ ის თანამდებობას ტრამპის პოლიტიკური ოპონენტების წინააღმდეგ გამოიყენებდა. დემოკრატებმა ღიად განაცხადეს, რომ პულტის დანიშვნა უფრო დიდ საფრთხეს უქმნის ეროვნულ უსაფრთხოებას, ვიდრე კანონის მოქმედების შეწყვეტა.

ვითარების განმუხტვის მიზნით, თეთრმა სახლმა პულტის კანდიდატურა მოხსნა და მის ნაცვლად ჯეი კლეიტონი წარადგინა. თუმცა, ამ ცვლილებამ გვიან მოუსწრო — კონგრესის წევრებმა უკვე დატოვეს დედაქალაქი ერთკვირიანი შესვენებისთვის, რაც ნებისმიერი სახის სწრაფი შეთანხმების მიღწევას გამორიცხავს.

რა მოხდება მომავალში?

მიუხედავად იმისა, რომ კანონი პარასკევს წყდება, სადაზვერვო საქმიანობა სრულად არ გაჩერდება. მარტში მიღებული სერტიფიცირების პროცესის საფუძველზე, სადაზვერვო სამსახურებს 2027 წლის მარტამდე აქვთ გარკვეული უფლებამოსილებები. თუმცა, სატელეკომუნიკაციო კომპანიებმა შესაძლოა უარი თქვან მონაცემების გადაცემაზე მკაფიო საკანონმდებლო ბაზის არარსებობის გამო.

აშშ-ის ხელისუფლებას კვლავ რჩება სხვა ინსტრუმენტები, მათ შორის აღმასრულებელი ბრძანება 12333, რომელიც მასშტაბურ თვალთვალს ითვალისწინებს. მიუხედავად ამისა, სენატორი რონ უაიდენი აფრთხილებს საზოგადოებას, რომ 702-ე სექციის საიდუმლო ინტერპრეტაციები კვლავ არღვევს მოქალაქეთა კონსტიტუციურ უფლებებს.