ბალტიისპირეთის ქვეყნებში სამხედრო დაძაბულობა კრიტიკულ ზღვარს მიუახლოვდა. ლიეტუვა, ლატვია და ესტონეთი, რომლებიც ნატო-ს წევრები არიან, რეგულარულად აფიქსირებენ უკრაინული დრონების შემოჭრას საკუთარ საჰაერო სივრცეში. ეს უპილოტო საფრენი აპარატები, რომლებიც რუსეთის დასავლეთ ნაწილში მდებარე სამიზნეებისკენ მიემართებიან, რუსული რადიოელექტრონული ბრძოლის საშუალებების ზემოქმედების შედეგად კურსს იცვლიან და მეზობელი ქვეყნების ტერიტორიაზე ვარდებიან.

კრიზისული ვითარება რეგიონში

მაისის დასაწყისში ლატვიაში რამდენიმე დრონი ჩამოვარდა, რამაც ნავთობსაცავის დაზიანება და ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი გამოიწვია. ესტონეთში დრონის ჩამოგდებამ, ხოლო ლიეტუვაში საჰაერო და სარკინიგზო მიმოსვლის დროებით შეჩერებამ სიტუაციის სიმძიმე კიდევ უფრო გაამწვავა. რუსეთის საგარეო დაზვერვის სამსახურმა ბალტიისპირეთის ქვეყნები უკრაინული დრონებისთვის საჰაერო დერეფნების გახსნაში დაადანაშაულა, რაც რეგიონში ვითარების ესკალაციის საფრთხეს ზრდის.

„ომი იმაზე ახლოსაა, ვიდრე ოდესმე,“ — განაცხადა ლიეტუვის პრემიერ-მინისტრმა ინგა რუგინიენემ ბოლო ინციდენტის შემდეგ.

სპეციალისტების შეფასებით, რეგიონში მიმდინარე პროცესები რუსეთ-უკრაინის ომის ჰორიზონტალური ესკალაციის მკაფიო ნიშანია. პირველად ათწლეულების განმავლობაში, ნატო-ს წევრ ქვეყნებში საჰაერო განგაშის სიგნალები ისმის.

გამოსავალი: დეპოლიტიზებული არხები

არსებული დაძაბულობის ფონზე, რეგიონს სასწრაფოდ ესაჭიროება სამხედრო რისკების შემცირების მექანიზმი. პოლიტიკური რიტორიკა და ურთიერთდაშინების პოლიტიკა სიტუაციას მხოლოდ ამძიმებს. ერთადერთი ეფექტური გზა შესაძლოა იყოს დეპოლიტიზებული, სამხედრო დონეზე მართვადი საკომუნიკაციო არხების შექმნა.

ამ პროცესში ბელარუსის ჩართვა პერსპექტიულად გამოიყურება. ბელარუსს უკვე გააჩნია ორმხრივი შეთანხმებები სამხედრო უსაფრთხოების შესახებ ბალტიისპირეთის ქვეყნებთან და პოლონეთთან. მიუხედავად იმისა, რომ მათი იმპლემენტაცია 2020 წელს შეჩერდა, ქვეყნებს არ გაუქმებიათ ეს დოკუმენტები, რაც მათ განახლების შესაძლებლობას იძლევა.

  • პრაქტიკული ნაბიჯები: ბელარუსმა უკვე დაიწყო ინფორმაციის გაზიარება მესამე ქვეყნების დრონების შესახებ პოლონეთთან და ბალტიისპირეთის ქვეყნებთან.
  • ტექნიკური თანამშრომლობა: არსებული ხელშეკრულებები შეიძლება გახდეს საფუძველი თანამედროვე გამოწვევების, მათ შორის დრონების საფრთხის ერთობლივად მართვისთვის.
  • დეპოლიტიზაცია: მექანიზმი უნდა იმართებოდეს ექსკლუზიურად სამხედროების მიერ, რაც გამორიცხავს პოლიტიკურ მანიპულაციებს.

ეს მექანიზმი არ მოაგვარებს ფუნდამენტურ გეოპოლიტიკურ უთანხმოებებს, თუმცა ის აუცილებელია რისკების შესამცირებლად იმ დროს, როდესაც შემთხვევითმა შეცდომამ შესაძლოა რეგიონი დიდ ომში ჩაითრიოს.