ვაშინგტონსა და თეირანს შორის ხანგრძლივი ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების მოახლოებასთან ერთად, სპარსეთის ყურის ქვეყნები რეგიონული უსაფრთხოების ახალი სტრატეგიის შემუშავებას იწყებენ. აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ირანზე დაგეგმილი ახალი დარტყმები გააუქმა და განაცხადა, რომ მხარეებს შორის „დიდი შეთანხმება“ უკვე მიღწეულია.

თეირანში ოფიციალური პირები უფრო თავშეკავებულნი არიან. ირანის მთავრობა ვაშინგტონთან შემოთავაზებულ ურთიერთგაგების მემორანდუმს სწავლობს. მიუხედავად ამისა, პაკისტანის პრემიერ-მინისტრ შეჰბაზ შარიფის განცხადებებიც მიანიშნებს, რომ გარიგება რეალობასთან ახლოსაა.

უსაფრთხოების ქოლგა, რომელმაც ვერ დაიცვა

ბოლო ოთხი თვის განმავლობაში, ირანის თავდასხმებმა ყურის ქვეყნებზე, სადაც აშშ-ის სამხედრო ობიექტებია განლაგებული, არსებული უსაფრთხოების მოდელი კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენა. 28 თებერვალს, აშშ-ისა და ისრაელის მიერ ირანზე შეტევის დაწყების შემდეგ, GCC-ის ექვს ქვეყანაში საეჭვო ირანული დრონებისა და რაკეტების შედეგად სულ მცირე 28 ადამიანი დაიღუპა.

ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ „ამერიკული უსაფრთხოების ქოლგა“ არაეფექტური აღმოჩნდა. მიუხედავად იმისა, რომ ყურის სახელმწიფოები აცხადებდნენ, რომ მათ ტერიტორიიდან ირანზე შეტევა არ განხორციელებულა, ისინი მაინც გახდნენ სამიზნეები. ეს რეალობა აიძულებს რეგიონის ქვეყნებს, ეძებონ ალტერნატივები, რადგან გეოგრაფიას ვერ გაექცევიან.

ეკონომიკური გამოწვევები და ჰორმუზის სრუტე

ომმა მნიშვნელოვანი დარტყმა მიაყენა ყურის ქვეყნების ეკონომიკურ გეგმებს. ჰორმუზის სრუტის ჩაკეტვამ განსაკუთრებით დააზარალა არაბთა გაერთიანებული საამიროები, ბაჰრეინი, ქუვეითი და კატარი. საუდის არაბეთმა ნავთობის ექსპორტის ნაწილი წითელი ზღვის მილსადენებით გადაამისამართა, ომანი კი, რომლის პორტებიც სრუტის გარეთაა, ენერგომატარებლების გაძვირებით დაზარალდა.

ექსპერტების აზრით, ენერგეტიკული დამოუკიდებლობისთვის ახალი მილსადენების მშენებლობა წლებსა და უზარმაზარ ინვესტიციებს მოითხოვს. მანამდე კი, რეგიონი იძულებულია, ახლებურად შეხედოს ეკონომიკურ უსაფრთხოებას.

მომავალი: ირანთან დაახლოება თუ დამოუკიდებლობა?

კონფლიქტმა დააჩქარა დისკუსია რეგიონული უსაფრთხოების შესახებ, სადაც ლიდერობა თავად რეგიონის ქვეყნებმა უნდა აიღონ. თუმცა, ირანის აგრესიულმა ქმედებებმა ნდობის ფაქტორი მინიმუმამდე დაიყვანა.

ერთ-ერთი შესაძლო სცენარი ჰიბრიდული მოდელია: ვაშინგტონთან პარტნიორობის შენარჩუნება და ამავდროულად, ადგილობრივი თავდაცვის ინდუსტრიის გაძლიერება. საუდის არაბეთისა და პაკისტანის ურთიერთთავდაცვის შეთანხმება შესაძლოა ამ ახალი არქიტექტურის ნაწილი გახდეს.

„უსაფრთხოება ვაშინგტონში არ შეიქმნება. ის შეიქმნება მაშინ, როცა ყურის ქვეყნები გაიაზრებენ, რომ თავად უნდა ააშენონ საკუთარი დაცვა“, – აცხადებენ რეგიონული პოლიტიკის ექსპერტები.