ირანის უმაღლესი ლიდერი და ეროვნული უსაფრთხოების საბჭო აშშ-თან შემოთავაზებული სამშვიდობო გარიგების საბოლოო დამტკიცების მოლოდინშია. თეირანის ოფიციალური პირების განცხადებით, შეთანხმების ტექსტში რჩება ერთი ან ორი პუნქტი, რომელიც დაზუსტებას საჭიროებს, რის შემდეგაც დოკუმენტი რატიფიცირებისთვის აიათოლა ალი ხამენეის გადაეცემა.

სამშვიდობო გარიგების პირობები

აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ გარიგება, რომელიც პაკისტანელ შუამავლებთან კონსულტაციების შემდეგ მომზადდა, „ძირითადად შეთანხმებულია“. შეთანხმების პირობები ითვალისწინებს:

  • ირანის წინააღმდეგ დაწესებული სანქციების შემსუბუქებას;
  • გაყინული ირანული აქტივების, დაახლოებით 20 მილიარდი დოლარის, განბლოკვას;
  • ჰორმუზის სრუტის გახსნასა და თავისუფალი ნაოსნობის უზრუნველყოფას;
  • ბირთვულ პროგრამასთან დაკავშირებით მოლაპარაკებების დაწყებას 5 ივნისიდან.

შეთანხმება ასევე მოიცავს ცეცხლის შეწყვეტას აშშ-ის, ირანისა და მათი მოკავშირეების ჩართულობით, რაც ისრაელის მიერ ლიბანში მიმდინარე სამხედრო ოპერაციის დასრულებასაც გულისხმობს.

პოლიტიკური დაძაბულობა და კრიტიკა

მიუხედავად დიპლომატიური პროგრესისა, აშშ-ში შეთანხმებამ რესპუბლიკელი „ქორების“ კრიტიკა გამოიწვია. ყოფილი სახელმწიფო მდივანი მაიკ პომპეო გარიგებას „ავბედითს“ უწოდებს და აცხადებს, რომ ის ირანს ბირთვული პროგრამის განვითარების შესაძლებლობას მისცემს. თეთრი სახლის ადმინისტრაცია კი კრიტიკოსებს პასუხობს და აცხადებს, რომ დიპლომატიური გზა გლობალური ეკონომიკური სტაბილურობისთვის აუცილებელია.

ირანული მხარე, თავის მხრივ, ხაზს უსვამს, რომ სრუტის მართვის საკითხი კვლავ მათი სუვერენული უფლება იქნება. საგარეო საქმეთა სამინისტროს განცხადებით, სრუტის მომავალი მართვა მხოლოდ ირანსა და ომანს შორის მოლაპარაკებების საგანია.

რა ელის მხარეებს

მოლაპარაკებების პერიოდში ირანს ნავთობისა და ნავთობქიმიური პროდუქტების ექსპორტის განახლების უფლება მიეცემა, რის სანაცვლოდაც აშშ ირანული პორტების ბლოკადას მოხსნის. მხარეებს ბირთვული საკითხების განსახილველად 30-დღიანი ვადა აქვთ, რომლის გახანგრძლივებაც დამატებით 30 დღით არის შესაძლებელი.