კეისი ჰარელი, რომელიც ამიოტროფიული გვერდითი სკლეროზით (ALS) არის დაავადებული, სამედიცინო ტექნოლოგიების ისტორიაში ახალ ეტაპს ხსნის. უკვე სამი წელია, რაც მის ტვინში სპეციალური ელექტროდებია ჩანერგილი, რომლებიც მას ტვინისა და კომპიუტერის დამაკავშირებელი ინტერფეისის (BCI) საშუალებით კომუნიკაციის შესაძლებლობას აძლევს.

კვლევის შედეგები ჟურნალ Nature Medicine-ში გამოქვეყნდა. მონაცემების მიხედვით, იმპლანტის ჩანერგვიდან 22 თვის განმავლობაში ჰარელმა მოწყობილობა 3 800 საათზე მეტხანს გამოიყენა. ეს მას „სპიტჩ-BCI“-ის პირველ „სუპერმომხმარებლად“ აქცევს, რადგან სისტემას მკვლევართა მუდმივი ზედამხედველობის გარეშე, დამოუკიდებლად მართავს.

ჰარელის ტვინში 2023 წლის ივლისში 256 ელექტროდი ჩაინერგა. სისტემა მუშაობს ტვინის იმ ნაწილის აქტივობის ჩაწერით, რომელიც მეტყველებაზეა პასუხისმგებელი. ალგორითმები ტვინის სიგნალებს ფონემებად, შემდეგ კი სიტყვებად გარდაქმნიან. თავდაპირველად სისტემამ 99.6%-იანი სიზუსტით იმუშავა, დღეისთვის კი მისი ლექსიკური მარაგი 125 000 სიტყვამდეა გაზრდილი.

დამოუკიდებლობა და ტექნოლოგიური პროგრესი

თავდაპირველად პროცესი მოითხოვდა მკვლევართა ჯგუფის ფიზიკურ დასწრებას, თუმცა დღეს სისტემა ავტომატიზებულია. კეისის მომვლელს შეუძლია მარტივად დააკავშიროს მოწყობილობა კომპიუტერთან, რის შემდეგაც ჰარელს დღის განმავლობაში დამოუკიდებლად მუშაობა შეუძლია. იგი სისტემას იყენებს წერილების გასაგზავნად, ინტერნეტში სამუშაოდ და გარემოსდაცვითი აქტივიზმისთვის.

„ALS-ით ცხოვრებისას ადამიანს მოელიან, რომ მისი ოცნებები შემცირდება. მე ასე არ ვფიქრობ“, - აცხადებს ჰარელი. მისი თქმით, იმპლანტმა მას საშუალება მისცა, დაუბრუნდეს პროფესიულ საქმიანობას და ოჯახთან, მათ შორის მცირეწლოვან შვილთან, კომუნიკაციის ახალი ფორმები შექმნას.

სამომავლო პერსპექტივები

კალიფორნიის უნივერსიტეტის ნეიროინჟინრები, დევიდ ბრენდმანის ხელმძღვანელობით, სისტემის დახვეწას აგრძელებენ. მიმდინარეობს მუშაობა „ტვინიდან ხმამდე“ სისტემაზე, რომელიც მომხმარებელს საშუალებას მისცემს, არა მხოლოდ ტექსტური გზავნილებით, არამედ ბუნებრივი ინტონაციითა და ემოციური შეფერილობით ისაუბროს.

Casey Harrell uses his BCI to speak in "private mode."

მიუხედავად წარმატებისა, ექსპერტები სიფრთხილეს იჩენენ. ისინი აღნიშნავენ, რომ ტვინის იმპლანტების ხანგრძლივი მოქმედება და ეფექტურობა თითოეული პაციენტისთვის ინდივიდუალურია. თუმცა, კეისი ჰარელის შემთხვევა ადასტურებს, რომ ტექნოლოგიას შეუძლია რადიკალურად შეცვალოს მძიმე ნევროლოგიური დაავადებების მქონე პირთა ცხოვრების ხარისხი.