ათწლეულების განმავლობაში მეცნიერებს სჯეროდათ, რომ ევროპის დასახლება რამდენიმე მასშტაბური მიგრაციის შედეგი იყო. თუმცა, უძველესი დნმ-ის ანალიზმა აჩვენა, რომ პროცესი გაცილებით რთული და ნიუანსებით სავსეა. ჰადერსფილდის უნივერსიტეტისა და ჰარვარდის მკვლევართა ჯგუფმა ბელგიისა და ნიდერლანდების ტერიტორიებზე აღმოჩენილი ნეოლითის ეპოქის ადამიანთა ნეშტები შეისწავლა.

ქალების როლი სოფლის მეურნეობის გავრცელებაში

კვლევის შედეგები მოულოდნელი აღმოჩნდა. ბელგიაში აღმოჩენილი ნეოლითის ეპოქის ადამიანების Y-ქრომოსომები სრულად მიუთითებდა მონადირე-შემგროვებელ წინაპრებზე. ამავდროულად, მიტოქონდრიული დნმ-ის, რომელიც დედობრივ ხაზს აკვირდება, სამი მეოთხედი სამხრეთიდან მოსულ ფერმერებს ეკუთვნოდათ.

ეს ნიშნავს, რომ „წყლის სამყაროს“ მონადირე-შემგროვებელ თემებში ფერმერული ცოდნა სწორედ ქალებმა შემოიტანეს. ისინი სხვადასხვა თემს შორის ქორწინებების გზით გადაადგილდებოდნენ, რაც ხელს უწყობდა ტექნოლოგიების გაზიარებას.

მიგრაციის ახალი მოდელი

მკვლევრები ეყრდნობიან „ხელმისაწვდომობის“ მოდელს, რომლის მიხედვითაც, მონადირეებსა და ფერმერებს შორის კონტაქტი ეტაპობრივად მყარდებოდა. თავდაპირველად ეს იყო მცირე ზომის მოძრაობები და სავაჭრო ურთიერთობები, რასაც მოჰყვა კულტურული შერწყმა. მონადირე-შემგროვებელმა ჯგუფებმა სოფლის მეურნეობა სწორედ ამ გზით შეითვისეს, რაც მათ გადარჩენისთვის აუცილებელი იყო.

ბრინჯაოს ხანის ცვლილებები

დაახლოებით 4600 წლის წინ ევროპაში მორიგი დიდი ცვლილება მოხდა. რუსეთის სტეპებიდან მოსულმა „კორდედ ვეარის“ (Corded Ware) კულტურის წარმომადგენლებმა რეგიონის გენეტიკური ლანდშაფტი სრულად შეცვალეს. რამდენიმე საუკუნეში ადგილობრივი მოსახლეობის გენომის 80%-ზე მეტი უკვე სტეპების გენეტიკურ კვალს ატარებდა.

ეს ტალღა ბრინჯაოს ხანის დასაწყისი გახდა, რომელმაც მთელი ცენტრალური ევროპა და ბრიტანეთი მოიცვა. შედეგად, მანამდე არსებული ფერმერთა კულტურები, რომლებმაც სტოუნჰენჯის მშენებლობაში მიიღეს მონაწილეობა, პრაქტიკულად გაქრნენ. მეცნიერები ამ პროცესის მიზეზებს ჯერ კიდევ სწავლობენ.