ანტარქტიდის ყინულის საფარმა დაახლოებით ერთი მილიონი წლის წინ მნიშვნელოვანი ტრანსფორმაცია განიცადა. სამხრეთ კორეის პუსანის ეროვნული უნივერსიტეტის კლიმატის ფიზიკის ცენტრის (ICCP) მეცნიერთა ჯგუფმა დაადგინა, რომ ამ პერიოდიდან მოყოლებული, კონტინენტის ყინული კლიმატის ცვლილებებზე გაცილებით მკვეთრად რეაგირებს.

კვლევა, რომელიც ჟურნალ Nature Geoscience-ში გამოქვეყნდა, პასუხს სცემს ათწლეულების განმავლობაში არსებულ კითხვას: როგორ მოქმედებდა ანტარქტიდა ე.წ. „შუა პლეისტოცენური გარდამავალი პერიოდის“ დროს. იმ დროს დედამიწაზე გამყინვარების ხანები უფრო ხანგრძლივი და ინტენსიური გახდა.

მოდელირება და ციფრული რეკონსტრუქცია

მკვლევარებმა გამოიყენეს მოწინავე პალეოკლიმატური სიმულაცია, რომელიც დედამიწის კლიმატურ შაბლონებს ბოლო 3 მილიონი წლის განმავლობაში აღადგენს. მიღებული მონაცემები პენსილვანიის უნივერსიტეტის ყინულის საფარის მოდელში ინტეგრირდა.

სამხრეთ კორეის ერთ-ერთი ყველაზე მძლავრი სუპერკომპიუტერის მეშვეობით, მეცნიერებმა შექმნეს ფიზიკურად თანმიმდევრული სურათი იმისა, თუ როგორ ვითარდებოდა ყინულის საფარი. სიმულაციამ აჩვენა, რომ ანტარქტიდამ სრულიად განსხვავებული ქცევის რეჟიმზე გადაინაცვლა.

გადამწყვეტი ზღვარი: CO2-ის დონე

კვლევის თანახმად, ატმოსფეროში ნახშირორჟანგის (CO2) კონცენტრაციის ზღვარი მილიონში დაახლოებით 240 ნაწილს შეადგენდა. როგორც კი CO2-ის დონე ამ ნიშნულს ჩამოსცდა, ანტარქტიდის ყინულმა ტემპერატურულ ცვლილებებზე გაცილებით მძაფრი რეაგირება დაიწყო.

„სისტემა არ ვითარდება თანდათანობით. კლიმატური სისტემის კონკრეტული ზღვრის გადაკვეთის შემდეგ, ყინულის საფარი უფრო მგრძნობიარე ხდება“, — აცხადებს კვლევის წამყვანი ავტორი, დოქტორი კიუნგ-სუკ იუნი.

რამ დააჩქარა ყინულის ზრდა?

მეცნიერები გამოყოფენ ორ მთავარ ფაქტორს, რომელმაც ერთი მილიონი წლის წინ ყინულის მასის ზრდას შეუწყო ხელი:

  • ოკეანის ტემპერატურის კლება: გამყინვარების პერიოდში ოკეანის წყლის ტემპერატურის შემცირებამ შეამცირა ყინულის დნობა ზღვის დონეს ქვემოთ.
  • ზღვის დონის ვარდნა: გლობალური ზღვის დონე დღევანდელთან შედარებით 50-100 მეტრით დაბალი იყო, რამაც შეამცირა წნევა შელფური ყინულების ქვეშ და ხელი შეუწყო ნაპირისპირა ყინულის გასქელებას.

პროფესორ აქსელ ტიმერმანის თქმით, ეს დასკვნები მნიშვნელოვან კითხვებს აჩენს გლობალური დათბობის პირობებში ყინულის საფარის მომავალი ქცევის შესახებ. ყინულის ფენები არ რეაგირებენ კლიმატის ცვლილებაზე ნელი და პროგნოზირებადი ტემპით, არამედ შესაძლოა მოულოდნელად გადავიდნენ ახალ, მგრძნობიარე მდგომარეობაში.