აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი და ირანის პრეზიდენტი მასუდ ფეზეშქიანი ომის შეწყვეტის შესახებ პირველად შეთანხმებას აწერენ ხელს. დოკუმენტი, რომელიც საფრანგეთში, G7-ის სამიტის ფარგლებში გაფორმდა, ძალაში დაუყოვნებლივ შევიდა.

რა შედის შეთანხმებაში?

მხარეებმა რამდენიმე საკვანძო საკითხზე მიაღწიეს შეთანხმებას. პირველ რიგში, იხსნება ჰორმუზის სრუტე, რომელიც მსოფლიო ენერგორესურსების ტრანსპორტირებისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია. აშშ პირობას დებს, რომ ირანზე დაწესებულ „ყველა სახის სანქციას“ გააუქმებს.

შეთანხმების ნაწილია 300 მილიარდი დოლარის ღირებულების გეგმა ირანის „რეკონსტრუქციისთვის“. თუმცა, ოფიციალური ვაშინგტონი განმარტავს, რომ ეს თანხები პირდაპირ აშშ-ის ბიუჯეტიდან არ გაიცემა.

ბირთვული პროგრამა და გაურკვეველი მომავალი

კონფლიქტის მთავარი მიზეზი — ირანის ბირთვული პროგრამა — კვლავ მოლაპარაკებების საგნად რჩება. მხარეებს შეთანხმების საბოლოო ვერსიის მისაღწევად 60-დღიანი ვადა აქვთ, რომელიც საჭიროების შემთხვევაში შესაძლოა გახანგრძლივდეს.

დოკუმენტის თანახმად, ირანი ადასტურებს, რომ არ აპირებს ბირთვული იარაღის შეძენას ან განვითარებას. გამდიდრებული ურანი ადგილზე უნდა იქნას „განზავებული“ გაეროს ბირთვული სააგენტოს (IAEA) ზედამხედველობით.

მწვავე კრიტიკა და რეგიონული კონტექსტი

მიუხედავად ხელმოწერისა, ვითარება კვლავ დაძაბულია. ირანის პარლამენტის სპიკერმა მოჰამად ბაგერ ყალიბაფმა განაცხადა, რომ აშშ-ის მიმართ უნდობლობა კვლავ ძალაშია. მისი თქმით, ირანის „თითი სასხლეტზეა“ და თუ დიპლომატია არ იმუშავებს, ქვეყანა „ძალის ენაზე“ გადავა.

აშშ-ში შეთანხმებამ პოლიტიკური განხეთქილება გამოიწვია. რესპუბლიკელი სენატორები შეთანხმებას „საგარეო პოლიტიკურ შეცდომას“ უწოდებენ, ხოლო დემოკრატები მიიჩნევენ, რომ შეთანხმება ირანის მიერ მხარდაჭერილი რეგიონული დაჯგუფებების საფრთხეს არ ანეიტრალებს.

აღსანიშნავია, რომ შეთანხმება ითვალისწინებს საომარი მოქმედებების შეწყვეტას ყველა ფრონტზე, მათ შორის ლიბანში. თუმცა, ისრაელი აცხადებს, რომ ლიბანიდან ჯარების გაყვანას არ გეგმავს და ჰეზბოლას წინააღმდეგ ოპერაციებს აგრძელებს.