ამერიკის შეერთებული შტატებისა და ირანის ისლამური რესპუბლიკის პრეზიდენტებმა ისტორიული, წინასწარი სამშვიდობო შეთანხმება გააფორმეს. ურთიერთგაგების მემორანდუმი მიზნად ისახავს რეგიონში საომარი მოქმედებების დაუყოვნებლივ შეწყვეტას და ორ ქვეყანას შორის არსებული მრავალწლიანი დაძაბულობის განმუხტვას.

აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა დოკუმენტს ხელი 17 ივნისს, პარიზში, ვერსალის სასახლეში მოაწერა. ღონისძიება „დიდი შვიდეულის“ (G7) სამიტის ფარგლებში გაიმართა, რომელსაც საფრანგეთის პრეზიდენტი ემანუელ მაკრონი მასპინძლობდა. პარალელურად, თეირანში, დოკუმენტზე ხელმოწერა ირანის პრეზიდენტმა მასუდ ფეზეშქიანმა განახორციელა.

14-პუნქტიანი მემორანდუმის დეტალები

თეთრმა სახლმა შეთანხმების 14-პუნქტიანი გეგმა გაასაჯაროვა. შეთანხმება მოიცავს როგორც უსაფრთხოების, ისე ეკონომიკურ საკითხებს:

  • საომარი მოქმედებების შეწყვეტა: მხარეები ვალდებულებას იღებენ, დაუყოვნებლივ შეწყვიტონ საბრძოლო მოქმედებები ყველა ფრონტზე, მათ შორის ლიბანში.
  • სამხედრო დეესკალაცია: აშშ ირანის პორტების ბლოკადას 30 დღის ვადაში მოხსნის, ხოლო ამერიკული ძალები ირანის საზღვრებიდან გასვლას 30 დღეში დაასრულებენ.
  • ჰორმუზის სრუტე: სრუტე თავისუფალი ნაოსნობისთვის იხსნება. მომდევნო 60 დღის განმავლობაში ნაოსნობა საბაჟო გადასახადის გარეშე განხორციელდება, რის შემდეგაც ირანმა რეგიონულ პარტნიორებთან ერთად გრძელვადიანი მართვის მექანიზმი უნდა შეიმუშაოს.
  • ბირთვული პროგრამა: ირანი კისრულობს ვალდებულებას, არასდროს შექმნას ან შეიძინოს ბირთვული იარაღი. მხარეები ითანამშრომლებენ ირანის არსებული გამდიდრებული ურანის მარაგების ლიკვიდაციისთვის.
  • ეკონომიკური აღდგენა: ირანის წინააღმდეგ მოქმედი სანქციები უქმდება. აშშ თავის პარტნიორებთან ერთად 300 მილიარდი დოლარის ფონდს შექმნის ირანის ეკონომიკური აღდგენისთვის.

დონალდ ტრამპმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ შეთანხმების პირობების დარღვევის შემთხვევაში, აშშ სამხედრო ოპერაციებს განაახლებს. თავის მხრივ, ირანის პარლამენტის სპიკერმა მოჰამად ბაღერ ყალიბაფმა განაცხადა, რომ თეირანი ვალდებულებებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეასრულებს, თუ ვაშინგტონიც ანალოგიურად მოიქცევა.