ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში (CAR) უპრეცედენტო სასამართლო პროცესი დაიწყო. გაეროს მხარდაჭერით მოქმედმა სპეციალურმა კრიმინალურმა სასამართლომ (SCC) ქვეყნის ყოფილი პრეზიდენტის, ფრანსუა ბოზიზეს საქმის განხილვა დაიწყო. ბრალდებული სასამართლოში არ იმყოფება, რადგან ის 2023 წლიდან გვინეა-ბისაუში ემიგრაციაში ცხოვრობს.

მძიმე ბრალდებები და დაუსწრებელი განაჩენი

ბოზიზეს ბრალი ედება კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულებში. პროკურატურის მტკიცებით, მისი მმართველობის პერიოდში პრეზიდენტის გვარდიამ სისტემატურად განახორციელა მკვლელობები, ადამიანების გატაცება, წამება და სექსუალური ძალადობა. დანაშაულები ძირითადად ბოსემბელეს ციხესა და სამხედრო ბაზაზე ხდებოდა.

სასამართლოს მოსამართლეებმა დაადგინეს, რომ არსებობს მყარი მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებს ბოზიზეს სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას. როგორც უმაღლესი სამხედრო მეთაური, ის პირდაპირ აგებს პასუხს თავისი დაქვემდებარებული ძალების ქმედებებზე.

ვინ არიან სხვა ბრალდებულები?

მიუხედავად იმისა, რომ ყოფილი პრეზიდენტი ქვეყნიდან გაქცეულია, მისი სამი მაღალჩინოსანი სამხედრო პირი — ეჟენ ბარე ნგაიკოსეტი, ვიანი სემნდირო და ფირმინ ჟუნიორ დანბოი — უკვე დაკავებულები არიან და წინასწარ პატიმრობაში იმყოფებიან. მათი სასამართლო პროცესი ბანგიში, ადგილობრივი და საერთაშორისო მოსამართლეების მონაწილეობით მიმდინარეობს.

პოლიტიკური ქაოსი და სამოქალაქო ომი

ფრანსუა ბოზიზე ხელისუფლებაში 2003 წელს სამხედრო გადატრიალების გზით მოვიდა. ათი წლის შემდეგ, 2013 წელს, ის მეამბოხეების კოალიცია „სელეკამ“ დაამხო, რამაც ქვეყანაში სამოქალაქო ომი გამოიწვია. ძალაუფლების დაბრუნების მცდელობისას ბოზიზემ შექმნა შეიარაღებული დაჯგუფებები, რომლებიც ცნობილია „ანტი-ბალაკას“ სახელით.

მისი პოლიტიკური კარიერა მუდმივად კრიზისებით იყო სავსე. 2020 წელს მან ახალი მეამბოხე ალიანსი შექმნა, რამაც ქვეყნის მოქმედი პრეზიდენტის, ფოსტენ-არშანჟ ტუადერას ხელისუფლება საფრთხის წინაშე დააყენა. სიტუაციის განმუხტვა მხოლოდ რუსული კერძო სამხედრო კომპანია „ვაგნერის“ დაქირავებული მებრძოლების ჩართვით გახდა შესაძლებელი.

დღეს ბოზიზე იმ ქვეყანას აფარებს თავს, რომელიც მის ექსტრადირებას არ ახორციელებს. მიუხედავად ამისა, სპეციალური კრიმინალური სასამართლო აგრძელებს 2003 წლიდან დღემდე ჩადენილი სამხედრო დანაშაულების გამოძიებას, რაც ქვეყნისთვის სამართლიანობის აღდგენის მცდელობაა.