BBC
Reuters

უნგრეთის ქალაქ დებრეცენში, 33 წლის სოციალური მუშაკი ბარბარა ელეკი ელოდება პასუხს, რომელიც მისი ოჯახის ფინანსურ მომავალს განსაზღვრავს. წყვილმა შობადობის წახალისების სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში 10 მილიონი ფორინტის (დაახლოებით 25,000 გირვანქა სტერლინგი) უპროცენტო სესხი აიღო, თუმცა დაორსულებასთან დაკავშირებული სირთულეების გამო, მათ შესაძლოა ჯარიმების გადახდა მოუწიოთ, თუ 1 ნოემბრამდე შვილის ყოლას ვერ დაადასტურებენ.

ეს ისტორია 2010 წელს ვიქტორ ორბანის მთავრობის მიერ დაწყებული პოლიტიკის ნაწილია. მაშინდელმა ხელისუფლებამ მიზნად დაისახა შობადობის მაჩვენებლის ზრდა ფინანსური სუბსიდიების, საგადასახადო შეღავათებისა და უპროცენტო სესხების მეშვეობით. მთავარი იდეა იყო „უნგრული შვილების“ გაჩენა და არა იმიგრაციის გზით მოსახლეობის შევსება.

2010 წლიდან 2020 წლამდე უნგრეთში შობადობის კოეფიციენტი 1.25-დან 1.59-მდე გაიზარდა, რაც ბევრისთვის წარმატების ისტორიად იქცა. თუმცა, 2025 წლის მონაცემებით, მაჩვენებელი კვლავ 1.31-მდე დაეცა, რაც პოლიტიკის ეფექტიანობას კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს.

დემოგრაფ ტომას სობოტკას აზრით, ეს პოლიტიკა დემოგრაფიული კუთხით მარცხია. მისი თქმით, წახალისებებმა მხოლოდ ის გამოიწვია, რომ იმ წყვილებმა, ვინც ისედაც აპირებდა შვილის გაჩენას, ეს პროცესი ცოტა ადრე დაგეგმეს, თუმცა შობადობის საერთო ტენდენცია არ შეცვლილა.

კრიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ შეღავათები არათანაბრად ნაწილდება. ქალაქებში, სადაც ცხოვრების ხარჯები მაღალია, სახელმწიფო დახმარება ინფლაციის ფონზე გაუფასურდა. გარდა ამისა, ახალგაზრდა მშობლებისთვის ფინანსურზე მეტად მნიშვნელოვანი ხარისხიანი ჯანდაცვისა და განათლების სისტემების არსებობაა.

AFP via Getty Images
„დიდი დაპირებები არ არის საჭირო. უბრალოდ მოაწესრიგეთ ფუნდამენტური საკითხები და შვილის გაჩენის სურვილიც გაიზრდება“, — აცხადებენ მშობლები, რომლებიც სისტემის ხარვეზებზე საუბრობენ.

ანალოგიური მცდელობები ჰქონდა სამხრეთ კორეას, რომელმაც 2008 წლიდან 215 მილიარდ ფუნტზე მეტი დახარჯა, თუმცა ქვეყანაში შობადობის მაჩვენებელი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე დაბალი — 0.8-ია. ეს ადასტურებს, რომ დემოგრაფიული ცვლილებები გაცილებით რთულ სოციალურ და კულტურულ ფაქტორებზეა დამოკიდებული, ვიდრე მხოლოდ პირდაპირ ფინანსურ სუბსიდიებზე.

ექსპერტები მიუთითებენ, რომ შვედეთის მსგავსი ქვეყნების გამოცდილება უფრო წარმატებულია, სადაც ყურადღება გამახვილდა მშობლებისთვის სამსახურისა და ოჯახური ცხოვრების შეთავსების გამარტივებაზე. უნგრეთში კი, კრიტიკოსების თქმით, სახელმწიფო პოლიტიკამ უფრო ხისტი გენდერული როლები დაამკვიდრა, რაც თანამედროვე საზოგადოებაში შობადობის ზრდისთვის ხელისშემშლელი ფაქტორია.