მე-20 საუკუნეში შეერთებული შტატები აქტიურად მონაწილეობდა ახლო აღმოსავლეთში სამშვიდობო შეთანხმებების გაფორმებაში. დღეს კი ვაშინგტონი ისრაელის აგრესიული ქმედებების შეკავებას ვეღარ ახერხებს, რადგან თავადვე შეუწყო ხელი მის რეგიონულ ჰეგემონიას.

ისტორიული კონტექსტი და „რკინის კედლის“ დოქტრინა

ისრაელის პოლიტიკა ისტორიულად ორ გზას შორის მერყეობდა. პირველი, ე.წ. „რკინის კედლის“ დოქტრინა, რომელიც ზაევ ჟაბოტინსკიმ ჩამოაყალიბა, ძალისმიერ მეთოდებს ემყარება. ამ ხედვის თანახმად, ისრაელი მხოლოდ სამხედრო უპირატესობის შენარჩუნებით გადარჩება.

ამავე პრინციპს იზიარებდნენ დავით ბენ-გურიონი და ბენიამინ ნეთანიაჰუ. მათი აზრით, რეგიონული უსაფრთხოება მხოლოდ ძალისმიერი მეთოდებით, მეზობელი ქვეყნების ინტერესების იგნორირებით არის შესაძლებელი.

მშვიდობის მცდელობები და მათი კრახი

1973 წლის ომის შემდეგ ისრაელმა „მშვიდობით არსებობის“ გზა აირჩია. ამ პოლიტიკამ შედეგი გამოიღო: ეგვიპტესთან და იორდანიასთან გაფორმდა სამშვიდობო შეთანხმებები. იცხაკ რაბინის მთავრობა მზად იყო გოლანის მაღლობებიც კი დაეთმო სირიისთვის, თუმცა რაბინის მკვლელობამ ეს პროცესი შეაჩერა.

დღეს ისრაელი სრულად დაუბრუნდა აგრესიულ კურსს. არაბული სამყაროს მიერ 2002 წელს შეთავაზებული მშვიდობიანი ინიციატივა, რომელიც 1967 წლის საზღვრებში პალესტინის სახელმწიფოს შექმნას ითვალისწინებდა, ისრაელის მხრიდან უპასუხოდ დარჩა.

აშშ-ის როლი და ახალი გეოპოლიტიკური რეალობა

დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციის პირობებში აშშ-ის მხარდაჭერა ისრაელისადმი კიდევ უფრო რადიკალური გახდა. ე.წ. „აბრაამის შეთანხმებებმა“ ფაქტობრივად ჩაანაცვლა „მიწა მშვიდობის სანაცვლოდ“ პრინციპი.

  • ისრაელის არმიამ გასულ წელს 6 არაბულ ქვეყანაში განახორციელა ოპერაციები.
  • ირანთან მიმდინარე დაპირისპირება ისრაელის ინტერესებს ემსახურება, რაც აშშ-ის რეგიონულ სტრატეგიას აზიანებს.
  • არაბული მოსახლეობის 87% ეწინააღმდეგება ისრაელთან ურთიერთობების ნორმალიზებას.

აშშ-მა უნდა გადახედოს თავის მიდგომას, წინააღმდეგ შემთხვევაში, რეგიონზე გავლენის დაკარგვა გარდაუვალია. მშვიდობა მხოლოდ პალესტინის საკითხის სამართლიანი გადაწყვეტით არის შესაძლებელი.