კოსმოსური ტექნოლოგიების ლიდერი კომპანია SpaceX, ილონ მასკის ხელმძღვანელობით, საფონდო ბირჟაზე გასასვლელად ემზადება. ეს ნაბიჯი, რომელიც ბიზნეს სამყაროში ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან მოვლენად მიიჩნევა, კომპანიის Nasdaq-ზე განთავსებას ითვალისწინებს. მიუხედავად იმისა, რომ ოფიციალური თარიღი ჯერ არ დასახელებულა, მედიაში გავრცელებული ინფორმაციით, IPO შესაძლოა უკვე ივნისში შედგეს.

ისტორიული მასშტაბის გარიგება

SpaceX-ის ბაზარზე გასვლა, სავარაუდოდ, რეკორდულ მაჩვენებლებს დააფიქსირებს. კომპანია გეგმავს, მოიზიდოს 80 მილიარდ დოლარზე მეტი, რითაც მისი საბაზრო შეფასება 1.75-დან 2 ტრილიონ დოლარამდე გაიზრდება. შედარებისთვის, ეს მონაცემი სამჯერ აღემატება საუდის არაბეთის ნავთობკომპანია Aramco-ს 2019 წლის რეკორდულ 25.6 მილიარდ დოლარიან IPO-ს.

გარიგების ანდერრაიტერებად 23 წამყვანი ფინანსური ინსტიტუტი მოგვევლინება, მათ შორის Goldman Sachs, Morgan Stanley, Citigroup და JP Morgan. ანალიტიკოსების თქმით, ეს პროცესი გადამწყვეტი იქნება კერძო კოსმოსური ინდუსტრიისთვის.

კონტროლის ბერკეტები და სტრუქტურა

SpaceX-ის საჯარო შეთავაზება მნიშვნელოვნად განსხვავდება სხვა ტექნოლოგიური გიგანტებისგან. ილონ მასკი, ე.წ. „ორმაგი აქციების“ სტრუქტურის გამოყენებით, კომპანიის ხმის მიცემის უფლების 85%-ს შეინარჩუნებს. ზოგიერთი აქცია მას 10 ხმის უფლებას ანიჭებს, რაც მასკს გადაწყვეტილებების მიღებაზე სრულ კონტროლს უტოვებს.

„SpaceX-ის IPO არის გარდამტეხი მომენტი კოსმოსური ეკონომიკისთვის. თუ კომპანია შეძლებს რაკეტების მრავალჯერადი გამოყენების ტექნოლოგიის განვითარებას და ხარჯების შემცირებას, ეს მთლიანად შეცვლის გლობალურ მიწოდების ჯაჭვებს,“ — აცხადებს Gary Ng, Natixis-ის ეკონომისტი.

ფინანსური გამოწვევები

საჯარო კომპანიად გახდომა SpaceX-ს აიძულებს, ფინანსური ანგარიშგება საჯაროდ გახადოს. ბოლო მონაცემებით, კომპანიის შემოსავალი 2025 წელს 18.6 მილიარდ დოლარს შეადგენდა, თუმცა წმინდა ზარალმა 4.9 მილიარდი დოლარი შეადგინა. მიმდინარე წლის პირველ კვარტალში ზარალი 4.3 მილიარდი დოლარი იყო, რაც ნაწილობრივ xAI-ის შენაძენს უკავშირდება.

მიუხედავად ფინანსური მაჩვენებლებისა, ინვესტორების ინტერესი უპრეცედენტოა. SpaceX-ის ხედვა, რომელიც მარსზე ადამიანთა კოლონიის შექმნას და სამყაროს საიდუმლოებების კვლევას ისახავს მიზნად, ბაზრისთვის უნიკალურ საინვესტიციო შესაძლებლობას წარმოადგენს.