აშშ-ის ყოფილი პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი აცხადებს, რომ ირანთან შეთანხმება „უმეტესწილად შეთანხმებულია“ და მისი დეტალები მალე გახდება ცნობილი. ტრამპის თქმით, ეს შეთანხმება მოიცავს ჰორმუზის სრუტის გახსნას, თუმცა დამატებითი ინფორმაცია არ დაუკონკრეტებია.

ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელმა, ესმაილ ბაღაიმ, სახელმწიფო ტელევიზიასთან საუბარში აღნიშნა, რომ აშშ-ისა და ირანის პოზიციები ბოლო კვირის განმავლობაში დაახლოვდა. თუმცა, მან გააფრთხილა, რომ ეს არ ნიშნავს ძირითად საკითხებზე შეთანხმების მიღწევას და ამერიკელები „წინააღმდეგობრივი განცხადებების“ გაკეთებაში დაადანაშაულა.

მემორანდუმი მშვიდობის შესახებ

ტრამპმა სოციალურ ქსელში დაწერა, რომ მას „ძალიან კარგი საუბარი“ ჰქონდა საუდის არაბეთის, არაბთა გაერთიანებული საამიროების, ყატარისა და სხვა ქვეყნების ლიდერებთან „მშვიდობასთან დაკავშირებული ურთიერთგაგების მემორანდუმის“ თაობაზე.

„შეთანხმება უმეტესწილად შეთანხმებულია, ექვემდებარება საბოლოო დამუშავებას ამერიკის შეერთებულ შტატებს, ირანის ისლამურ რესპუბლიკასა და სხვადასხვა ჩამოთვლილ ქვეყნებს შორის“, – განაცხადა ტრამპმა.

მისი თქმით, „გარიგების საბოლოო ასპექტები და დეტალები ამჟამად განიხილება და მალე გამოცხადდება“. ტრამპმა ასევე აღნიშნა, რომ შაბათს ისრაელის პრემიერ-მინისტრ ბენიამინ ნეთანიაჰუსთან საუბარი „ძალიან კარგად წარიმართა“.

ბირთვული პროგრამა და დიპლომატიური ძალისხმევა

პრეზიდენტს პროექტის შესახებ დამატებითი დეტალები არ მოუწოდებია, თუმცა დაჟინებით აღნიშნა, რომ ნებისმიერი შეთანხმება „აბსოლუტურად“ ხელს შეუშლის ირანს ბირთვული იარაღის მოპოვებაში.

ესმაილ ბაღაიმ, ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელმა, ასევე ისაუბრა „ურთიერთგაგების მემორანდუმზე“. მისი თქმით, ირანის განზრახვაა, მიაღწიოს შეთანხმებას „14 პუნქტისგან შემდგარი ჩარჩოს სახით“.

ბაღაიმ განმარტა, რომ ისინი მემორანდუმის დასრულების პროცესში არიან, რათა დამატებითი მოლაპარაკებები 30-60 დღის განმავლობაში გაიმართოს და „საბოლოოდ მიღწეულ იქნას საბოლოო შეთანხმება“.

დაძაბულობის ესკალაცია და ბლოკადა

ახალი დინამიკა მას შემდეგ გაჩნდა, რაც ვაშინგტონში განწყობა გაუარესდა. პარასკევს, ანონიმური ოფიციალური პირები აშშ-ის მედიასთან აცხადებდნენ, რომ ადმინისტრაცია სამხედრო დარტყმების ახალი რაუნდისთვის ემზადებოდა, თუმცა საბოლოო გადაწყვეტილება მიღებული არ იყო.

პარასკევს პრეზიდენტმა Truth Social-ზე დაწერა, რომ შვილ დონალდ უმცროსის ქორწილს არ დაესწრებოდა, რათა „ამ მნიშვნელოვან პერიოდში“ ვაშინგტონში დარჩენილიყო. გასულ კვირას ტრამპმა თქვა, რომ ზავი „მასიურ სიცოცხლის მხარდაჭერაზე“ იყო, მას შემდეგ რაც თეირანის მოთხოვნები „სრულიად მიუღებლად“ შეაფასა.

ირანსა და აშშ-ს შორის დროებითი ზავი აპრილის დასაწყისში დაიწყო. აშშ-მა ირანის პორტები 13 აპრილიდან დაბლოკა.

შაბათს, აშშ-ის ცენტრალურმა სარდლობამ (Centcom) განაცხადა, რომ ბლოკადის დაწყებიდან 100 გემი გადამისამართდა, ოთხი გაჩერდა და 26 ჰუმანიტარული დახმარების გემს გავლის უფლება მიეცა.

<

ჰორმუზის სრუტის მნიშვნელობა

Centcom-ის მეთაურმა, ადმირალმა ბრედ კუპერმა აღნიშნა, რომ მისმა ძალებმა „ძალიან ეფექტურად“ იმოქმედეს „ირანის პორტებში ვაჭრობის სრულიად შეჩერებით, რამაც ირანი ეკონომიკურად დააზარალა“.

ამავდროულად, ირანმა განაცხადა, რომ ჰორმუზის სრუტის მიმდებარე ტერიტორიაზე სამხედრო კონტროლს ახორციელებს. თეირანის მტკიცებით, სრუტეში ყოველგვარი ტრანზიტი „სპარსეთის ყურის სრუტის ორგანოსთან კოორდინაციასა და ნებართვას მოითხოვს“.

აშშ და ყურის მოკავშირეები არაერთხელ უარყოფენ ირანის მცდელობებს, მოიპოვონ კონტროლი სრუტეზე. აშშ-მა გემებს მოუწოდა, არ დაემორჩილონ ირანის წესებს.