გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ კლიმატის ცვლილებებთან დაკავშირებით ისტორიული რეზოლუცია მიიღო. დოკუმენტს მხარი 141-მა სახელმწიფომ დაუჭირა, რაც ექსპერტების შეფასებით, გლობალურ კლიმატურ დიპლომატიაში ახალი ეტაპის დასაწყისია.

რა ითვალისწინებს ახალი რეზოლუცია?

ვანუატუს ინიციატივით მომზადებული დოკუმენტი მოუწოდებს მსოფლიოს ქვეყნებს, განახორციელონ წიაღისეული საწვავის სამართლიანი და თანმიმდევრული ჩანაცვლება. მიზანი 2050 წლისთვის ნულოვანი ემისიების მაჩვენებლის მიღწევაა.

რეზოლუცია ხაზს უსვამს წიაღისეული საწვავის არაეფექტური სუბსიდირების შეწყვეტის აუცილებლობას. დოკუმენტი ასევე აღიარებს, რომ სახელმწიფოებმა უნდა შეინარჩუნონ სუვერენიტეტი და საზღვაო საზღვრები იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მათი ტერიტორია ზღვის დონის აწევის გამო წყლის ქვეშ მოექცევა.

პოლიტიკური წინააღმდეგობა და გავლენა

მიუხედავად ფართო მხარდაჭერისა, კენჭისყრაზე 8-მა ქვეყანამ რეზოლუციის წინააღმდეგ მისცა ხმა. მათ შორის არიან ნავთობისა და გაზის უმსხვილესი მწარმოებლები: აშშ, რუსეთი, საუდის არაბეთი, ირანი და ისრაელი. კიდევ 28-მა სახელმწიფომ თავი შეიკავა.

იურისტი ჰარჯ ნარულა, რომელიც საერთაშორისო მართლმსაჯულების სასამართლოში (ICJ) სოლომონის კუნძულების ინტერესებს იცავდა, განმარტავს, რომ რეზოლუცია მნიშვნელოვან პოლიტიკურ წონას მატებს კლიმატურ ვალდებულებებს. მისი თქმით, ეს დოკუმენტი მოსამართლეებისთვის მნიშვნელოვანი გზამკვლევი იქნება შიდასახელმწიფოებრივი სამართლებრივი დავების დროს.

"ეს რეზოლუცია არ ცვლის არსებულ სამართლებრივ ჩარჩოს, მაგრამ აძლიერებს პოლიტიკურ წნეხს, რომელსაც მოსამართლეები ანგარიშს უწევენ," – აღნიშნავს ნარულა.

ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ რეზოლუცია უფრო მეტად დიპლომატიურ ინსტრუმენტად იქცევა. თუ კლიმატური კონფერენციების (COP) ფორმატში პროგრესი შეფერხდება, ქვეყნები აპირებენ, კლიმატური მოქმედებები გაეროს ასამბლეის ფარგლებში გააგრძელონ.

მომავალი ნაბიჯები

მსოფლიო ლიდერები უკვე ემზადებიან ოქტომბერში ტუვალუში დაგეგმილი შეხვედრისთვის, რასაც მოჰყვება COP31 კონფერენცია თურქეთში. Greenpeace-ის წარმომადგენელი რებეკა ნიუსომი აცხადებს, რომ მთავრობებმა ახლა ეს რეზოლუცია ხელშესახებ სამოქმედო გეგმებად უნდა გარდაქმნან.

მიუხედავად ოპონენტების მხრიდან არსებული კრიტიკისა, რომ რეზოლუცია ზედმეტად "განგაშის შემცველია", საერთაშორისო თანამეგობრობის უმრავლესობა კლიმატურ ვალდებულებებს უკვე გარდაუვალ რეალობად აღიქვამს.