გაერო-ს გენერალურმა ასამბლეამ კლიმატური კრიზისის საკითხზე მნიშვნელოვანი რეზოლუცია მიიღო, რაც ექსპერტების შეფასებით, კლიმატურ დიპლომატიაში „ახალი თავის“ დასაწყისია. ინიციატივას 141-მა ქვეყანამ დაუჭირა მხარი, რაც გლობალურ პოლიტიკურ პროცესებში გარდამტეხი მომენტია.

ვანუატუს პრემიერ-მინისტრმა ჯოთამ ნაპატმა კენჭისყრის შედეგებს „ახალი ეპოქა“ უწოდა. მისი თქმით, ახლა მთავარი ამოცანა სამართლებრივი პრინციპების რეალურ ქმედებებში გადატანაა, რაც მომავალი თაობების დაცვას და საერთაშორისო თანამშრომლობის გაძლიერებას გულისხმობს.

რა წერია რეზოლუციაში?

დოკუმენტი, რომელსაც 90-მა ქვეყანამ მოაწერა ხელი, მოუწოდებს სახელმწიფოებს, 2050 წლისთვის მიაღწიონ „წმინდა ნულოვან“ ემისიებს. რეზოლუცია ხაზს უსვამს წიაღისეული საწვავიდან „სამართლიანი და თანმიმდევრული“ გზით გამოსვლის აუცილებლობას.

ასევე, დოკუმენტი მოითხოვს წიაღისეული საწვავის იმ სუბსიდიების გაუქმებას, რომლებიც არ ემსახურება ენერგეტიკული სიღარიბის დაძლევას ან სამართლიან ენერგეტიკულ გადასვლას. თუმცა, რეზოლუცია არ აკისრებს პირდაპირ პასუხისმგებლობას კონკრეტულ სახელმწიფოებს.

ვინ დაუპირისპირდა ინიციატივას?

მიუხედავად ფართო მხარდაჭერისა, 8 ქვეყანამ რეზოლუციის წინააღმდეგ მისცა ხმა. მათ შორის არიან ნავთობისა და გაზის უმსხვილესი მწარმოებლები: აშშ, საუდის არაბეთი, რუსეთი, ირანი, ისრაელი, ბელარუსი, იემენი და ლიბერია. კიდევ 28-მა ქვეყანამ თავი შეიკავა.

აშშ-ის ელჩმა თემი ბრიუსმა კენჭისყრამდე კრიტიკული პოზიცია დააფიქსირა და ტექსტს „განგაშის შემცველი“ უწოდა. მისი თქმით, რეზოლუცია ცალკეულ ჯგუფებს უპირატეს მდგომარეობაში აყენებს, რასაც ვაშინგტონი არ ეთანხმება.

რა გავლენას მოახდენს ეს გადაწყვეტილება?

ექსპერტების აზრით, რეზოლუცია განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია შიდასახელმწიფოებრივი სამართლებრივი დავებისთვის. იურისტ ჰარჯ ნარულას განმარტებით, მიუხედავად იმისა, რომ რეზოლუცია პირდაპირ არ ცვლის კანონებს, ის უზრუნველყოფს პოლიტიკურ მხარდაჭერას, რომელსაც მოსამართლეები და კანონმდებლები ანგარიშს უწევენ.

Greenpeace International-ის წარმომადგენელი რებეკა ნიუსომი აღნიშნავს, რომ კენჭისყრის დრო შემთხვევითი არ არის. კოლუმბიაში გამართული წიაღისეული საწვავის ფაზა-აუთის კონფერენციის შემდეგ, ეს რეზოლუცია ადასტურებს, რომ მსოფლიოში კლიმატური ქმედებების პოლიტიკური იმპულსი იზრდება.

მომდევნო თვეებში საერთაშორისო დიპლომატიური აქტივობა გაგრძელდება: ტუვალუ უმასპინძლებს ლიდერთა შეხვედრას, რასაც მოჰყვება COP31-ის სამიტი თურქეთში. რეზოლუცია კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ კლიმატური დღის წესრიგი აღარ შემოიფარგლება მხოლოდ კონფერენციებით და ის გაერო-ს გენერალური ასამბლეის დონეზე გადადის.