აშშ-ის უზენაესმა სასამართლომ ალაბამას შტატის მოთხოვნა უარყო, რომელიც პატიმრის, ჯეფრი ლისთვის აზოტის გაზის გამოყენებით სასიკვდილო განაჩენის აღსრულებას ითვალისწინებდა. გადაწყვეტილება, რომელიც საგანგებო განხილვის რეჟიმში მიიღეს, სასამართლომ დაუსაბუთებლად დატოვა, თუმცა მასში ნათლად ჩანს მოსამართლეების დაპირისპირება.

სასამართლო დავა და მეთოდის კრიტიკა

მანამდე ორმა ქვედა ინსტანციის სასამართლომ აზოტის გაზით სიკვდილით დასჯა უკვე შეაჩერა. მოსამართლეების დასკვნით, ეს მეთოდი ეწინააღმდეგება აშშ-ის კონსტიტუციას, რომელიც კრძალავს „სასტიკ და უჩვეულო სასჯელს“. ფედერალურმა მოსამართლემ აპრილში გამართული მოსმენების შემდეგ ეს პრაქტიკა პერმანენტულად აკრძალა.

ექსპერტების შეფასებით, აზოტის ჰიპოქსიით სიკვდილი პატიმარს აყენებს მძიმე ფიზიკურ და ემოციურ ტანჯვას. მსჯავრდებულები მანამდე განიცდიან „ჰაერის მწვავე დეფიციტს“, შფოთვასა და ფიზიკურ დისკომფორტს, სანამ ასფიქსია დადგება.

უზენაესი სასამართლოს პოზიცია

მიუხედავად უმრავლესობის გადაწყვეტილებისა, სამმა მოსამართლემ — კლარენს თომასმა, სამუელ ალიტომ და ნილ გორსაჩმა — პროტესტი გამოხატა. მათ განაცხადეს, რომ მხარს დაუჭერდნენ შტატის მოთხოვნას აღსრულების თაობაზე.

ალაბამას გენერალურმა პროკურორმა სტივ მარშალმა უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებას „მართლმსაჯულების შეცდომა“ უწოდა. მისი თქმით, ეს უსამართლოა მსხვერპლთა ოჯახების მიმართ, რომლებიც მზად იყვნენ განაჩენის აღსრულებას დასწრებოდნენ.

ვინ არის ჯეფრი ლი?

49 წლის ჯეფრი ლი 1998 წელს ლომბარდის ძარცვის დროს ორი ადამიანის მკვლელობისთვის გაასამართლეს. ის ორ ათეულ წელზე მეტია, რაც სიკვდილმისჯილთა საკანში იმყოფება.

აღსანიშნავია, რომ თავის დროზე ნაფიც მსაჯულთა სასამართლომ ლისთვის სამუდამო პატიმრობა მოითხოვა. თუმცა, მოსამართლემ შეცვალა ეს გადაწყვეტილება და მას სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა, რაც მაშინ მოქმედი სადავო პროცედურის შედეგი იყო.

მიუხედავად ამ გადაწყვეტილებისა, შტატს კვლავ აქვს სამართლებრივი ბერკეტი, მოითხოვოს სიკვდილით დასჯა სხვა მეთოდის გამოყენებით. ალაბამა იმ მცირერიცხოვან შტატებს შორისაა, რომელმაც 2024 წლის იანვრიდან აზოტის გაზი უკვე შვიდჯერ გამოიყენა.