აშშ-სა და ირანს შორის ცეცხლის შეწყვეტის გახანგრძლივების შესახებ შეთანხმება ოფიციალურად გაფორმდა და ძალაში შევიდა. თეთრი სახლის ცნობით, დოკუმენტს საფრანგეთში მიმდინარე G7-ის სამიტის ფარგლებში აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა მოაწერა ხელი.

შეთანხმების ძირითადი პუნქტები

14-პუნქტიანი მემორანდუმი მხარეებს სამხედრო ოპერაციების დაუყოვნებლივ და მუდმივ შეწყვეტას ავალდებულებს, მათ შორის ლიბანის ფრონტზე. შეთანხმების თანახმად, მხარეები პატივს სცემენ ერთმანეთის ტერიტორიულ მთლიანობას და თავს შეიკავებენ შიდა საქმეებში ჩარევისგან.

შეთანხმების ერთ-ერთი მთავარი მიზანი ჰორმუზის სრუტის გახსნაა. ირანი ვალდებულებას იღებს, უზრუნველყოს კომერციული გემების უსაფრთხო და უფასო გადაადგილება. ეს ნაბიჯი გლობალური ენერგომატარებლების ბაზარზე ფასების სტაბილიზაციას ისახავს მიზნად.

ეკონომიკური და ბირთვული ასპექტები

დოკუმენტი ითვალისწინებს 300 მილიარდი დოლარის ფონდის შექმნას ირანის ეკონომიკური განვითარებისთვის, თუმცა აღსანიშნავია, რომ აშშ არ არის ვალდებული, პირდაპირ დააფინანსოს აღნიშნული პროექტი. ამერიკული მხარე გეგმავს ირანის წინააღმდეგ დაწესებული ეკონომიკური სანქციების გაუქმებას, რაც შესრულებაზე დაფუძნებულ მექანიზმს ეფუძნება.

ბირთვულ საკითხებთან დაკავშირებით, ირანი პირობას დებს, რომ არ შეიძენს ან აწარმოებს ბირთვულ იარაღს. არსებული გამდიდრებული ურანის მარაგების მართვა კი საერთაშორისო ატომური ენერგიის სააგენტოს (IAEA) ზედამხედველობით მოხდება.

შემდეგი ნაბიჯები

მხარეებმა უკვე დაიწყეს 60-დღიანი ათვლა საბოლოო, ყოვლისმომცველი შეთანხმების მისაღწევად. 30 დღის ვადაში აშშ-მა უნდა მოხსნას საზღვაო ბლოკადა ირანის პორტების მიმართულებით და დაიწყოს სამხედრო ძალების განლაგების შემცირება, რათა დაუბრუნდეს 28 თებერვლამდე არსებულ მდგომარეობას.

შეთანხმება არის „შესრულებაზე დაფუძნებული“ – ირანი სარგებელს მხოლოდ იმ შემთხვევაში მიიღებს, თუ თავის ნაკისრ ვალდებულებებს სრულად შეასრულებს.

მიუხედავად დოკუმენტის მასშტაბისა, რჩება არაერთი ღია კითხვა, მათ შორის ის, თუ როგორ შეხვდება შეთანხმებას ისრაელი და რა ბედი ეწევა ირანის გაყინულ აქტივებს, რომელთა განთავისუფლებასაც თეირანი აქტიურად მოითხოვს.