აშშ-სა და ირანს შორის მიმდინარე დიპლომატიური პროცესები გადამწყვეტ ეტაპზეა. პაკისტანის პრემიერ-მინისტრმა შეჰბაზ შარიფმა ოფიციალურად განაცხადა, რომ ორ ქვეყანას შორის სამშვიდობო შეთანხმების საბოლოო ტექსტი უკვე მიღწეულია. შარიფის თქმით, მხარეები ახლა შეთანხმების იმპლემენტაციის შემდეგ ნაბიჯებზე მუშაობენ.

მხარეთა პოზიციები

მოლაპარაკებების პარალელურად, ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა აბას არაღჩიმ სოციალურ ქსელში დაწერა, რომ შეთანხმება „არასდროს ყოფილა ასე ახლოს“. მან მედიას მოუწოდა, თავი შეიკავონ სპეკულაციებისგან და დაელოდონ ოფიციალურ დეტალებს. აღსანიშნავია, რომ აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ირანელი დიპლომატის ეს განცხადება საკუთარ პლატფორმაზე გააზიარა.

ვაშინგტონში აცხადებენ, რომ შეთანხმება „შესრულებაზე დაფუძნებულ“ კომპონენტებს მოიცავს. აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტის, ჯეი დი ვენსის განმარტებით, დოკუმენტის მიზანია აშშ-ისა და მისი მოკავშირეების ინტერესების დაცვა. მისი თქმით, ირანის მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების შემთხვევაში, რეგიონში ეკონომიკური სარგებელი გაიზრდება.

რა მოთხოვნებს აყენებს აშშ?

აშშ-ის ადმინისტრაცია მოლაპარაკებების დეტალებზე საჯაროდ საუბარს ერიდება, თუმცა ცნობილია მთავარი პირობები:

  • ირანის ბირთვული პროგრამის სრული დემონტაჟი და გამდიდრებული ურანის განადგურება.
  • ჰორმუზის სრუტის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა და მისი სრულად გახსნა.
  • რეგიონული პროქსი-ჯგუფების მხარდაჭერის შეწყვეტა.

აშშ-ის ოფიციალური პირების განმარტებით, ირანის გაყინული აქტივების განბლოკვა მხოლოდ მას შემდეგ გახდება შესაძლებელი, რაც თეირანი ყველა ამ პირობას დააკმაყოფილებს. მანამდე გავრცელებული ცნობები იმის შესახებ, რომ აქტივები დაუყოვნებლივ გათავისუფლდება, ვაშინგტონმა კატეგორიულად უარყო.

რეგიონული კონტექსტი

დიპლომატიური აქტიურობა მას შემდეგ გაიზარდა, რაც გასულ კვირას აშშ-სა და ირანს შორის სამხედრო დაპირისპირება განახლდა. პრეზიდენტმა ტრამპმა თავდაპირველად ირანის ნავთობექსპორტის ჰაბის, ხარკის კუნძულის დაკავებით დაიმუქრა, თუმცა მოგვიანებით განაცხადა, რომ შესაძლო შეთანხმების მოლოდინში სამხედრო ოპერაცია შეაჩერა.

ირანის მხარეს შეთანხმების საბოლოო რატიფიკაცია რთულ შიდაპოლიტიკურ პროცესებს უკავშირდება. თეირანში მყოფი ანალიტიკოსების თქმით, დოკუმენტი უნდა შეთანხმდეს არმიის ხელმძღვანელობასთან, ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსთან, პარლამენტსა და საბოლოოდ, უზენაეს ლიდერთან. ეს პროცესი, სავარაუდოდ, შეთანხმების ძალაში შესვლამდე გარკვეულ დროს მოითხოვს.