აშშ-სა და ირანს შორის მიმდინარე სამხედრო დაპირისპირება, როგორც ჩანს, დასასრულს უახლოვდება. მხარეებმა კონფლიქტის დეესკალაციაზე წინასწარ შეთანხმებას მიაღწიეს. პაკისტანის, როგორც შუამავალი მხარის განცხადებით, დოკუმენტს ხელი ოფიციალურად პარასკევს, შვეიცარიაში მოეწერება.

აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა სოციალურ ქსელ TruthSocial-ზე ლაკონიური განცხადება გაავრცელა: „დაე, ნავთობმა იდინოს!“. ეს გზავნილი პირდაპირ უკავშირდება ჰორმუზის სრუტეს, რომელიც ბოლო პერიოდში ბლოკირებული იყო, რაც გლობალურ ენერგობაზარზე ფასების მკვეთრ ზრდას იწვევდა.

თუმცა შეთანხმების დეტალები ჯერჯერობით გასაიდუმლოებულია, Reuters-ის ინფორმაციით, გარიგების მთავარი პირობა ირანის მიერ ბირთვული იარაღის შექმნაზე უარის თქმაა. სანაცვლოდ, ვაშინგტონი ირანს დაუწესებულ სანქციებს მოუხსნის და გაყინული მილიარდობით დოლარის ფინანსურ აქტივებს გაათავისუფლებს.

საერთაშორისო გამოხმაურება

ევროპელი ლიდერები, მათ შორის საფრანგეთის, დიდი ბრიტანეთის, გერმანიისა და იტალიის ხელმძღვანელები, მიესალმნენ მიღწეულ პროგრესს. მათი განცხადებით, სანქციების გაუქმება შესაძლებელი გახდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ თეირანი გადადგამს „ნათელ და გადამოწმებად ნაბიჯებს“ ბირთვული პროგრამის შესაზღუდად.

ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლაიენმა აღნიშნა, რომ შეთანხმება ხანგრძლივი დიპლომატიური ძალისხმევის შედეგია. მისი თქმით, ახლა პრიორიტეტული საკითხი ყველა მხარის მიერ შეთანხმების სწრაფი და სრული იმპლემენტაციაა.

„ამ შეთანხმებამ ჰორმუზის სრუტის დაუყოვნებლივი გახსნა უნდა უზრუნველყოს. გემების გადაადგილების თავისუფლება ყოველგვარი გადასახადის გარეშე უნდა აღდგეს. ეს არსებითია რეგიონული სტაბილურობისა და გლობალური ეკონომიკისთვის“, – განაცხადა ურსულა ფონ დერ ლაიენმა.

ენერგეტიკული გამოწვევები

მიუხედავად ოპტიმისტური განწყობისა, ენერგეტიკის ექსპერტები სიფრთხილეს იჩენენ. მათი შეფასებით, მაშინაც კი, თუ მხარეები შეთანხმებას ზედმიწევნით შეასრულებენ, ნავთობისა და გაზის მიწოდების ჯაჭვის სრულად ნორმალიზებას შესაძლოა რამდენიმე თვე დასჭირდეს.

ევროკომისიის პრეზიდენტი ასევე გამოეხმაურა რეგიონულ კონფლიქტებს და ხაზი გაუსვა, რომ ახლო აღმოსავლეთში მშვიდობა შეუძლებელია, სანამ ლიბანში საბრძოლო მოქმედებები მიმდინარეობს. ევროპა მოუწოდებს მხარეებს, პატივი სცენ ლიბანის სუვერენიტეტს.

უახლოეს პერიოდში დიდი შვიდეულის (G7) ლიდერები საფრანგეთის ქალაქ ევიანში შეიკრიბებიან, სადაც ყურის ქვეყნების წარმომადგენლებთან ერთად განიხილავენ ენერგეტიკული უსაფრთხოების ახალ გზებს და მომარაგების მარშრუტების დივერსიფიკაციას, რათა თავიდან აიცილონ ჰორმუზის სრუტეზე დამოკიდებულება.