ალასკის მყინვარები გლობალური დათბობის მიმართ განსაკუთრებულ მგრძნობელობას იჩენენ. ჟურნალ Nature-ში გამოქვეყნებული კვლევის მიხედვით, ზაფხულის საშუალო ტემპერატურის ყოველი 1 გრადუსი ცელსიუსით მატება მყინვარების დნობის ხანგრძლივობას დაახლოებით სამი კვირით ზრდის.

კვლევა, რომელსაც კარნეგი მელონის უნივერსიტეტის მეცნიერი ალბინ უელსი ხელმძღვანელობდა, თანამგზავრული რადარების (SAR) ტექნოლოგიას ეფუძნება. ეს მეთოდი საშუალებას იძლევა, მყინვარების ზედაპირისა და თოვლის ხაზის ცვლილებები მთელი წლის განმავლობაში, ღრუბლიანობის მიუხედავადაც კი, უწყვეტად დავაკვირდეთ.

რატომ არის რადარული დაკვირვება ეფექტური?

ტრადიციულად, მყინვარების მდგომარეობას ოპტიკური ხელსაწყოებით, ძირითადად ზაფხულის ბოლოს აკვირდებოდნენ. თუმცა, როგორც ალასკის უნივერსიტეტის მკვლევარი მარკ ფანესტოკი აღნიშნავს, ოპტიკური მონაცემები ხშირად არასანდოა: ღრუბლები, ჩრდილები და განათების ცვლილებები მკვლევრებს რეალური სურათის დანახვაში ხელს უშლის.

რადარული სენსორები, რომლებიც ევროპული Sentinel-1 თანამგზავრებიდან მიიღება, ყოველ 12 დღეში ერთხელ აკვირდება 3 000-ზე მეტ მყინვარს. ეს ტექნოლოგია საშუალებას გვაძლევს, ზუსტად განვსაზღვროთ ე.წ. „დნობის დღეები“ — პერიოდები, როდესაც ყინულის მასა აქტიურად მცირდება.

სითბური ტალღების გავლენა

კვლევამ აჩვენა, რომ ხანმოკლე სითბურმა ტალღებმა შეიძლება მყინვარების დამცავი თოვლის საფარი 28%-ით შეამციროს. მკვლევრებმა განსაკუთრებული ყურადღება დაუთმეს 2019 წლის ივნის-ივლისის პერიოდს, როდესაც ალასკაში ტემპერატურა ნორმაზე 20-30 გრადუსით მაღალი იყო.

იმ პერიოდში მყინვარების თოვლის ხაზი თითქმის 350 ფუტით (დაახლოებით 106 მეტრით) აიწია. ეს პროცესი ჩვეულებრივ ორ თვეზე მეტ დროს მოითხოვს, რაც ადასტურებს, თუ რამდენად სწრაფად რეაგირებენ მყინვარები კლიმატურ რყევებზე.

მეცნიერები ასევე ხაზს უსვამენ განსხვავებას სანაპირო და კონტინენტურ მყინვარებს შორის. მიუხედავად იმისა, რომ ორივე ჯგუფი ყინულს კარგავს, მათი დნობის დინამიკა განსხვავებულია. სანაპირო მყინვარები ზაფხულში მეტ დნობას განიცდიან, თუმცა ზამთარში მათში თოვლის დაგროვებაც უფრო ინტენსიურია.

ეს მონაცემები გადამწყვეტია გლაციოლოგიაში, რადგან ისინი გვეხმარება პროგნოზირება გავაკეთოთ იმაზე, თუ რა ბედი ელის მყინვარებს მომავალში, კიდევ უფრო დათბილ კლიმატში.